Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar dhe një grup prej 12 vendesh të tjera perëndimore e aziatike kanë rikonfirmuar të dielën se pretendimet e gjera territoriale të Kinës në Detin e Kinës Jugore janë të paligjshme, bazuar në një vendim arbitrazhi të vitit 2016.
Në një deklaratë të përbashkët të publikuar nga 14 shtetet thuhet se ato refuzojnë veprimet “destabilizuese” në ujërat e kontestuara, të cilat sipas tyre kërcënojnë stabilitetin rajonal.
Ndërkohë, Bashkimi Evropian, i përbërë nga 27 vende, publikoi një deklaratë të veçantë ku rikonfirmoi vendimin e vitit 2016 si një “vendim historik për zgjidhjen paqësore të mosmarrëveshjeve”.
Deklaratat u publikuan në përkujtim të vendimit të 12 korrikut 2016, të marrë nga një tribunal arbitrazhi i themeluar në Hagë sipas Konventës së Kombeve të Bashkuara për të Drejtën e Detit.
Sipas këtyre vendeve, ky vendim është “përfundimtar dhe ligjërisht i detyrueshëm”.
Kina reagoi duke përsëritur se vendimi është “i pavlefshëm dhe nuk ka fuqi detyruese”, duke theksuar se Pekini “as nuk e pranon dhe as nuk e njeh atë”.
Kina refuzoi t’i bashkohej procesit të arbitrazhit të nisur nga Filipinet në vitin 2013, pas një përplasjeje të tensionuar në ujërat e kontestuara një vit më herët, e cila përfundoi me marrjen efektive nga Pekini të një zone detare të diskutueshme.
Pekini e ka refuzuar vendimin e vitit 2016 dhe vazhdon të mbrojë pretendimet e tij mbi pothuajse të gjithë këtë korridor detar, i cili është një rrugë kyçe për tregtinë globale dhe prej kohësh konsiderohet një nga pikat më të rrezikshme të tensioneve në Azi.
Kjo zonë ka qenë skenë e përplasjeve të vazhdueshme territoriale mes Kinës dhe vendeve të tjera, përfshirë Filipinet, Vietnamin, Malajzinë, Brunein dhe Tajvanin.
“Ne rikonfirmojmë vendimin e Tribunalit të Arbitrazhit se nuk ekziston asnjë bazë ligjore për pretendimet e gjera detare të Kinës në Detin e Kinës Jugore, përfshirë edhe ato që bazohen në ‘të drejta historike’”, thuhet në deklaratën e udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara.