Një brez i ri i kolonëve izraelitë është rikthyer në vendbanimin Kadim, në Bregun Perëndimor të pushtuar, rreth dy dekada pasi ai ishte evakuuar nga një qeveri e mëparshme izraelite.
Rreth 30 familje, të cilësuara si “familje pioniere”, mbërritën të enjten në Kadim, në afërsi të qytetit palestinez të Jeninit, duke shënuar rikthimin e kolonëve hebrenj në këtë zonë pas një ndalimi që kishte zgjatur 20 vjet.
Kolonët arritën në grupe të vogla, disa prej tyre nën shoqërimin e ushtrisë izraelite. Në automjetet e tyre valëviteshin flamujt izraelitë, ndërsa disa familje transportonin me vete rimorkio me mobilie, materiale ndërtimi dhe pajisje për banim.
Në ceremoninë e hapjes morën pjesë figura të larta të qeverisë izraelite, përfshirë ministrin e Financave, Bezalel Smotrich, ministrin e Drejtësisë dhe kryetarin e Knessetit.
Smotrich deklaroi se rikthimi në Kadim përbën, sipas tij, “korrigjimin” e vendimit për dëbimin e kolonëve nga veriu i Bregut Perëndimor.
Kadim ishte evakuuar në vitin 2005, në kuadër të planit të njëanshëm të Izraelit për tërheqje nga Gaza dhe veriu i Bregut Perëndimor. Në atë kohë, Izraeli largoi të gjithë kolonët dhe ushtarët nga Rripi i Gazës, ndërsa katër vendbanime në veri të Bregut Perëndimor, përfshirë Kadimin, u çmontuan.
Qeveria aktuale izraelite ka shfuqizuar ndalimin për vendosjen e kolonëve në këtë zonë. Kadim është i fundit nga katër vendbanimet e evakuuara në vitin 2005 që është rihapur. Ganim, Sanur dhe Homesh janë rihapur më herët dhe në to tashmë janë vendosur familje izraelite.
Rikthimi i kolonëve ka shkaktuar shqetësim te banorët palestinezë të zonës.
Një fermer palestinez, i cili jeton në shtëpinë ku ka lindur dhe që ndodhet pranë Kadimit, tha se kishte parë ndërtimin e vendbanimit kur ishte fëmijë dhe më pas evakuimin e kolonëve.
Sipas tij, dikur banorët palestinezë dhe kolonët jetonin pranë njëri-tjetrit pa përplasje të mëdha, ndërsa tani rikthimi i tyre ka krijuar frikë dhe pasiguri.
Në një tjetër zonë pranë Jeninit, banorët palestinezë thonë se kanë përjetuar presion që nga ndërtimi i vendbanimit të ri Emek Dotan. Mësuesi palestinez Samer Jaber ka deklaruar se grupe kolonësh janë parë duke filmuar shtëpitë e tyre dhe duke ndriçuar dritaret me projektorë gjatë natës.
“Frika dominon gjithçka. Ne jemi krejtësisht të pambrojtur”, ka thënë ai, duke shprehur shqetësim për sigurinë e fëmijëve të tij.
Rikthimi në Kadim është pjesë e një zgjerimi më të gjerë të vendbanimeve izraelite në Bregun Perëndimor. Sipas të dhënave të cituara nga BBC, që nga ardhja në pushtet e qeverisë aktuale në fund të vitit 2022, janë miratuar më shumë se 100 vendbanime të reja në Bregun Perëndimor, përfshirë 19 në pjesën veriore të tij.
Krahas vendbanimeve, në zonën e Jeninit po ndërtohen edhe baza të reja ushtarake izraelite. Një postë ushtarake po ndërtohet pranë kampit të refugjatëve në Jenin, në tokë të marrë nën kontroll nga Izraeli.
Forcat e Mbrojtjes së Izraelit kanë konfirmuar se ndërtimi i postës në Jabriyat është urdhëruar “në përputhje me nevojat operacionale”.
Autoritetet palestineze kanë shprehur shqetësim se marrja e tokave përreth kampit mund të jetë pjesë e një plani më të gjerë për zgjerimin e kontrollit izraelit dhe vendosjen e kolonëve në zona të banuara palestineze.
Të gjitha vendbanimet izraelite dhe postblloqet e kolonëve në Bregun Perëndimor konsiderohen të paligjshme sipas së drejtës ndërkombëtare. Postblloqet janë gjithashtu të paligjshme sipas ligjit izraelit, megjithëse në shumë raste marrin mbështetje nga shërbimet dhe fondet shtetërore.
Zgjerimi i vendbanimeve po ndodh në një kohë kur Izraeli pritet të mbajë zgjedhje në tetor. Aktivistët kundër zgjerimit të vendbanimeve thonë se qeveria po përshpejton projektet e reja në Bregun Perëndimor para zgjedhjeve.
Ndërkohë, banorët palestinezë në veri të Bregut Perëndimor përballen me rritjen e pranisë ushtarake, zgjerimin e vendbanimeve dhe prishjen e objekteve palestineze.