Plakja e popullsisë në Kosovë po shfaqet si një nga sfidat kryesore demografike të dekadave të ardhshme.
Sipas projeksioneve të Agjencisë së Statistikave të Kosovës (ASK), mosha mesatare e popullsisë pritet të arrijë në 49 vjeç deri në vitin 2060, si pasojë e emigrimit të vazhdueshëm, rënies së lindshmërisë dhe zvogëlimit të numrit të të rinjve.
Eksperti i demografisë, Sami Behrami, në një intervistë për Ekonomia Online vlerëson se këto zhvillime do të kenë ndikim të drejtpërdrejtë jo vetëm në strukturën e popullsisë, por edhe në ekonomi, tregun e punës, sistemin pensional dhe atë shëndetësor.
“Trendet demografike në përgjithësi janë të pafavorshme, duke përfshirë edhe këtë treguesin e moshës mesatare të popullsisë. Vetëm në periudhën 2011–2024, domethënë periudhën e dy regjistrimeve, kjo moshë ka lëvizur 6 vite. Kemi moshnim në moshë mesatare 6 vite më të vjetër. Ky është fenomen i pritshëm duke pasur parasysh trendet e pafavorshme me të cilat po ballafaqohet Kosova, sidomos me fluksin e lartë migrator, që është edhe një prej faktorëve kryesorë që ndikon në moshnimin e popullsisë. Meqenëse nga emigrimi grupmoshat më të atakuara janë grupmoshat e reja, zvogëlimi i pjesëmarrjes së grupmoshave të reja favorizon rritjen e grupmoshave të vjetra”, tha Behrami.
Ai sqaroi se projeksionet demografike bazohen në të dhënat e Regjistrimit të Popullsisë dhe zakonisht hartohen përmes skenarëve të ndryshëm.
“Këto zakonisht parashikimet bëhen me skenarë me variante njihen në fushën e demografisë, por janë të bazuara në të dhënat e regjistrimit të popullsisë, domethënë bazë për prognozat e fundit të popullsisë nga Agjencia e Statistikave është regjistrimi i popullsisë i vitit 2024”, u shpreh Behrami për Ekonomia Online.
Sipas tij, zonat kodrino-malore janë ndër më të prekurat nga zhvillimet e pafavorshme demografike, duke përfshirë plakjen e popullsisë.
“Në nivel komunal, domethënë zakonisht komunat të cilat në kuadër të territorit të tyre kanë zona kodrinoro-malore, janë zonat të cilat janë më të atakuara nga të gjitha zhvillimet e pafavorshme demografike, duke përfshirë edhe moshën mesatare dhe moshimin demografik të popullsisë”, tha ai.
Behrami paralajmëroi se plakja e popullsisë mund të ketë pasoja edhe në zhvillimin ekonomik si dhe në sistemin pensional dhe atë shëndetësor.
“Zvogëlimi i fuqisë punëtore, domethënë grupmoshat e vjetra janë grupmosha të cilat në aspekt ekonomik janë më rezistente ndaj inovacioneve, e që është një prej faktorëve kryesorë të zhvillimit ekonomik të një vendi. Në fusha të tjera, moshat e reja janë ngarkesë për sistemin pensional, për sistemin shëndetësor, e që shpesh në shumë vende si pasojë e normës shumë të lartë të grupmoshave të vjetra, skemat pensionale dhe sistemi shëndetësor është shumë i ngarkuar me shpenzime për shëndetin në radhë të parë të këtyre grupmoshave”, përfundoi ai.