Imazhet e nacionalistëve militantë serbë që përdorin tubacione dhe hedhin gurë duke sulmuar ushtarët e KFOR-it në komunën e Zveçanit, në fund të majit, e vendosën vendin ballkanik në qendër të vëmendjes ndërkombëtare edhe një herë.

Dhuna shpërtheu pasi policia e Kosovës shoqëroi në punë kryetarët e komunave të cilët ishin zgjedhur së fundmi në zgjedhjet lokale, të cilat serbët e Kosovës i kishin bojkotuar.

Lajmi se Serbia kishte vendosur njëkohësisht ushtrinë e saj në gatishmëri të lartë, shumë njerëz nuk ishin të njohur me çështjet e Ballkanit, duke pyetur nëse një tjetër konflikt i armatosur do të shpërthente në Evropë. Përgjigja është jo, nuk jemi në prag të një lufte tjetër ballkanike.

Por, kjo nuk do të thotë se situata në Kosovë nuk është alarmante.

Përveç dhunës, ajo që po ngre shqetësim në rajon është roli që Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian kanë luajtur në nxitjen e një faze të re të rrezikshme të militantizmit nacionalist serb në Kosovë dhe në Ballkanin Perëndimor më gjerësisht.

Në vitin 1989, kur Sllobodan Millosheviqi mori pushtetin në Beograd, ai vendosi një regjim të ri kushtetues në Kosovë dhe e ktheu rajonin në një shtet të vërtetë policor me shqiptarë etnikë të zhveshur nga pothuajse të gjitha liritë civile.

Ky rregull drakonian përfundimisht rezultoi në rezistencën e armatosur të komunitetit shqiptar dhe në ndërhyrjen ushtarake të NATO-s.

Gjatë 15 viteve të fundit, SHBA dhe BE kanë kërkuar të sigurojnë një marrëveshje normalizimi midis Kosovës dhe Serbisë.

Pavarësisht raundeve të njëpasnjëshme të bisedimeve të nivelit të lartë, të dyja palët mbeten aq larg njëra-tjetrës për një zgjidhje – siç e ilustrojnë mjeshtërisht përplasjet në Zveçan.

Por këtu nuk bëhet fjalë për një fajësi të barabartë. Problemi mbetet pothuajse tërësisht në palën serbe.

Regjimi gjithnjë e më autokratik i presidentit serb Aleksandër Vuçiq është kategorik në refuzimin e tij për të pranuar sovranitetin e Kosovës.

Në raundin e fundit të bisedimeve të mbajtura në Ohër, Vuçiq refuzoi të nënshkruante marrëveshjen për të cilën kishte “rënë dakord”, duke u thënë qytetarëve serbë në një fjalim të mëpasshëm se ai nuk donte “të bënte një marrëveshje ligjore ndërkombëtare me Republikën e Kosovës”.

Qëndrimi reaksionar i Serbisë nuk kufizohet vetëm në Kosovë.

Udhëheqja serbe dhe segmente të mëdha të publikut që janë përmbytur nga më shumë se tre dekada propagandë revizioniste shtetërore, ekzistojnë në botën e tyre.

As Beogradi dhe as një pjesë e madhe e publikut serb nuk e pranojnë që regjimi i Millosheviqit – në kabinetin e fundit të të cilit Vuçiq shërbeu si ministër i informacionit – ishte arkitekti kryesor i shpërbërjes jugosllave ose i dekadës së mëvonshme të konfliktit që përfshiu rajonin.

Në dritën e pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia, dikush do të mendonte se do të kishte pasur pasoja të rënda politike dhe diplomatike për Serbinë dhe përfaqësuesit e saj për shkak të lidhjeve të tyre të ngushta me Kremlinin dhe makinacioneve të tyre ekspansioniste në Ballkanin Perëndimor. Por ka ndodhur pikërisht e kundërta.

Për shembull, në rastin e përleshjeve ndërmjet nacionalistëve serbë dhe paqeruajtësve të NATO-s në Zveçan, shtetet e QUINT-it dënuan kryeministrin e vendit, Albin Kurti, se kishte dërguar policinë për të shoqëruar kryetarët e sapozgjedhur të komunave në zyrat e tyre në veri.

SHBA gjithashtu e përjashtoi Kosovën nga stërvitjet ushtarake Defender 23 të udhëhequr nga NATO dhe kërcënuan zyrtarët vendas me sanksione.

Ambasadori i Uashingtonit në Prishtinë Jeffrey Hovenier tha gjithashtu se vendi i tij nuk do ta ndihmojë më Kosovën në kërkimin e njohjes ndërkombëtare. Nga ana tjetër, Serbia dhe Vuçiq nuk pësuan pasoja.

Në Bosnje, si në Kosovë, SHBA dhe BE duken të painteresuara për të frenuar ndikimin rus; në vend të kësaj, ata kanë kërkuar të akomodojnë nacionalistët militantë të mbështetur nga Moska.

Pse? Sepse Perëndimi ka arritur në përfundimin se nuk ia vlen koha apo përpjekja për t’u përballur me njerëz si Vuçiç, Dodik apo Çoviq në një rajon aq periferik ndaj interesave të tij si Ballkani Perëndimor.

SHBA dhe BE-ja kanë zgjedhur në vend të kësaj një lloj politike, duke mbajtur një qëndrim performues të opozitës ndaj nacionalistëve militantë, por duke shpenzuar kapital politik dhe diplomatik për t’i ndihmuar ata të arrijnë qëllimet e tyre me shpresën kalimtare se kjo do t’i qetësojë ata.

Rezultati, natyrisht, ka qenë vetëm një formë më e guximshme e ekstremizmit nacionalist në Ballkan – pjesa më e madhe e të sponsorizuar nga Perëndimi.

Fatkeqësisht, edhe SHBA-ja edhe BE-ja duken tërësisht të përkushtuara ndaj këtij kursi, siç dëshmohet nga reagimet e tyre surreale ndaj dhunës në Zveçan.

Kjo ka të ngjarë të mbetet kështu derisa publiku vendas, duke përfshirë diasporën boshnjake dhe kosovare në Perëndim, dhe aleatët e tyre legjislativë, të mund të dëshmojnë në mënyrë efektive arsyen pse marrëdhëniet e dyfishta perëndimore në Ballkan është e rrezikshme për stabilitetin dhe sigurinë e Evropës.

Deri atëherë, megjithatë, Beogradi ka të ngjarë të vazhdojë të nxisë kaos, duke ditur se Uashingtoni dhe Brukseli do të shikojnë nga ana tjetër.