Departamenti amerikan i Shtetit(DASH) ka publikuar një raport ku thuhet se Kosova ende përballet me korrupsion, sundim të dobët të ligjit dhe mungesën e zbatimit të kontratave.

Po ashtu në raport përmendet ndërhyrja politike në ekonomi e në sistemin gjyqësor, teksa theksohen edhe problemet me energji.

Mosmarrëveshja me Serbinë sipas raportit të DASh-it, i pengon investimet e huaja dhe krijon pengesa në biznes.

“Potenciali i Kosovës për të tërhequr IHD në rritje është i kufizuar nga çështje të shumta strukturore, duke përfshirë integrimin e kufizuar ekonomik rajonal dhe global; ndërhyrja politike në ekonomi dhe gjyqësor; furnizim jo i besueshëm me energji; një sektor i madh informal; vështirësi në vendosjen e të drejtave pronësore; korrupsioni; dhe sundimi i dobët i ligjit, duke përfshirë mungesën e zbatimit të kontratave. Aftësia e vendit për të mbështetur rritjen mbështetet ndjeshëm në mbështetjen financiare ndërkombëtare dhe remitancat. Mosmarrëveshja e vazhdueshme e Kosovës me Serbinë dhe mungesa e njohjes formale nga shumë vende dhe organizata ndërkombëtare, përfshirë Kombet e Bashkuara, gjithashtu pengon investimet dhe krijon pengesa për të bërë biznes”, thuhet në raport.

Raporti thotë se për vitin 2022, investimet e huaja direkte në Kosovë arritën në 836 milionë dollarë, një rritje e konsiderueshme krahasuar me vitin 2021.

“Në vitin 2022, fluksi neto i IHD-ve në Kosovë u vlerësua në 836 milionë dollarë, një rritje e konsiderueshme krahasuar me shumën e vitit 2021 prej 466 milionë dollarësh. Aktivitetet e pasurive të paluajtshme dhe të qiradhënies janë përfituesit më të mëdhenj të IHD-ve, të ndjekura nga shërbimet financiare dhe energjia. Sektorët e ushqimit, IT, infrastrukturës dhe energjisë janë në rritje dhe ka të ngjarë të tërheqin IHD shtesë. Një sektor kyç i ekonomisë që ka patur rritje të fortë është sektori i përpunimit të drurit”, thuhet në raport.

Një problem tjetër që theksohet në raport është ankesa e kompanive të huaja se Agjencia Kosovare për Investimeve dhe Përkrahjes (KIESA), ka kapacitete të kufizuara për të ofruar shërbime.

“Megjithatë, në praktikë, shumë kompani të huaja dhe vendase janë ankuar se KIESA ka kapacitete të kufizuara për të ofruar shërbimet nën mandatin e saj dhe duhet të forcohet. Qeveria e Kosovës miratoi një projektligj për investime të qëndrueshme në janar 2022, i cili përfshin themelimin e një agjencie të re që do të zëvendësojë KIESA-n në funksionet që kanë të bëjnë me lehtësimin dhe asistencën e investimeve të huaja. Agjencia e re parashikohet të jetë nën zyrën e Kryeministrit dhe jo në Ministrinë e Industrisë, Sipërmarrjes dhe Tregtisë”, thuhet në raport.

Më tej thuhet se “Dhomat e huaja të tregtisë – përfshirë ato amerikane, gjermane dhe evropiane – marrin pjesë në platformat e dialogut me qeverinë, megjithëse sektori privat e ka përshkruar komunikimin e tyre të përgjithshëm me qeverinë si të pamjaftueshëm”.

Raporti thekson se pavarësisht reformave në gjyqësor, atij i mungon ekspertiza për të trajtuar çështje komplekse ekonomike. Aty thuhet se nuk ka në rastet e korrupsionit të profilit të lartë në Kosovë ka pak dënime.

“Në vitin 2016, Kuvendi i Kosovës ndryshoi kushtetutën për të rritur pavarësinë e gjyqësorit në përputhje me kërkesat e BE-së. Pavarësisht reformave të rëndësishme, gjyqësorit i mungon ekspertiza e mjaftueshme e çështjeve për të trajtuar në mënyrë efektive çështjet komplekse ekonomike dhe çështjet mbeten në efikasitetin e gjykatave, ngecjen dhe procedurat e dënimit.

Përderisa ankuesit kanë të drejtë të kundërshtojnë vendimet gjyqësore, rregulloret dhe veprimet përmbarimore në sistemin e rregullt gjyqësor, si dhe në Gjykatën Kushtetuese, shumë analistë i shohin gjykatat e Kosovës si të ndikuara politikisht nga dega ekzekutive, me trajtim të veçantë ose “drejtësi selektive” për individë të profilit të lartë, të lidhur mirë. Shkalla e dënimeve në gjykatat e Kosovës në përgjithësi përputhet me mesataret rajonale, por shkalla bie ndjeshëm kur filtrohet për rastet e korrupsionit të profilit të lartë”, thuhet në raport.