Përplasjet mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit janë përshkallëzuar ndjeshëm, pasi forcat amerikane goditën pesë cisterna iraniane, ndërsa Teherani iu përgjigj me sulm raketor ndaj një baze amerikane në Jordani.
Forcat amerikane goditën të martën pesë cisterna nafte iraniane, duke fundosur njërën prej tyre, në atë që Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) e cilësoi si kundërpërgjigje ndaj sulmeve të përsëritura të Iranit ndaj një anijeje luftarake amerikane.
Sipas CENTCOM, katër prej cisternave të goditura ndodheshin në Gjirin e Omanit dhe ishin të lidhura me Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC), ndërsa një tjetër u godit pranë ishullit Kharg, një prej terminaleve kryesore të eksportit të naftës të Iranit, shkruan BBC, transmeton Dukagjini.
Një nga anijet e goditura, M/T Riesco, u fundos në Gjirin e Omanit. CENTCOM publikoi edhe pamje të anijes së dëmtuar pas sulmit.
SHBA-ja deklaroi se cisternat ishin pjesë e një rrjeti ndërkombëtar të transportit të naftës, të cilin e përshkroi si një “rrjet hije” shumë-miliardësh, që sipas Uashingtonit financon IRGC-në dhe grupet e saj aleate në rajon.
Në kundërpërgjigje, Irani lëshoi raketa drejt një baze amerikane në Jordani. Autoritetet jordaneze thanë se nga 20 raketa të lëshuara, 18 u shkatërruan, ndërsa dy të tjera ranë në zona të pabanuara.
Nuk raportohet për viktima amerikane nga sulmi. CENTCOM tha se sulmet e mëparshme iraniane ndaj një anijeje luftarake amerikane me raketa balistike ishin shmangur me sukses dhe se asnjë ushtar amerikan nuk ishte plagosur.
Ndërkohë, Garda Revolucionare iraniane deklaroi se kishte sulmuar dy anije amerikane, tetë cisterna nafte dhe dhjetë anije të tjera që, sipas saj, nuk iu bindën urdhrave për të kaluar në ngushticën e Hormuzit.
Ngushtica e Hormuzit është një prej rrugëve më të rëndësishme të transportit të naftës në botë dhe çdo ndërprerje e qarkullimit në këtë zonë mund të ketë pasoja të drejtpërdrejta në tregjet globale të energjisë.
Përshkallëzimi i konfliktit ka shkaktuar reagim në tregjet e energjisë. Në tregtimin aziatik, nafta Brent u rrit me rreth 1.5%, duke arritur në 99.35 dollarë për fuçi, ndërsa nafta amerikane u rrit me 1.3%, në 94.23 dollarë për fuçi.
Shqetësimet për furnizimin global janë shtuar edhe për shkak të rëndësisë së ishullit Kharg. Rreth 90% e naftës bruto të Iranit eksportohet përmes këtij terminali, pasi nafta transportohet nga pjesa kontinentale e vendit drejt ishullit përmes tubacioneve.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, e përshkroi situatën si të drejtpërdrejtë, duke paralajmëruar se SHBA-ja do të vazhdojë të godasë kapacitetet iraniane të transportit të naftës nëse sulmet ndaj forcave amerikane vijojnë.
“Për çdo herë që ata e bëjnë ose përpiqen ta bëjnë këtë, do të humbin cisterna”, tha Rubio.
Përshkallëzimi i fundit vjen më shumë se gjashtë muaj pas nisjes së sulmeve amerikane dhe izraelite ndaj Iranit më 28 shkurt.
Tensionet rajonale janë shtuar edhe më tej pas një sulmi të lëvizjes Houthi të mbështetur nga Irani ndaj objekteve energjetike dhe infrastrukturës civile në Arabinë Saudite.
Autoritetet saudite thanë se sulmi me dronë dhe raketa plagosi 73 persona dhe shkaktoi zjarre në disa objekte të lidhura me sektorin energjetik. Operacionet në disa prej këtyre instalimeve u ndërprenë përkohësisht.
Përshkallëzimi ndodhi vetëm disa orë pasi marina iraniane pretendoi se kishte sekuestruar një nëndetëse amerikane pa ekuipazh në ngushticën e Hormuzit.
Një zëdhënës i CENTCOM-it, kapiteni i Marinës amerikane Tim Hawkins, tha se mjeti nënujor kishte pësuar defekt më shumë se një ditë më parë dhe po përdorej për vëzhgimin e ujërave të rajonit në kuadër të operacioneve amerikane.
Sipas tij, bëhej fjalë për një model më të vjetër që nuk mblidhte të dhëna sensitive dhe nuk transportonte pajisje të klasifikuara sonarike apo radarike.
Pavarësisht përshkallëzimit, SHBA-ja ka deklaruar se operacionet e saj në ujërat e rajonit po vazhdojnë.
Situata mbetet e tensionuar dhe çdo sulm i ri ndaj anijeve, cisternave apo infrastrukturës energjetike mund të rrisë më tej rrezikun për një përshkallëzim më të gjerë në Lindjen e Mesme dhe për tronditje të reja në tregun global të naftës.