Zyrtarë të inteligjencës në Evropë kanë ngritur shqetësimin se Rusia mund ta testojë NATO-n në të ardhmen e afërt, ndërsa njëri prej tyre ka paralajmëruar se një sulm i mundshëm mund të ndodhë brenda “muajsh, jo vitesh”.
Paralajmërimet vijnë pasi kryeministri i Polonisë, Donald Tusk, deklaroi në parlament se vlerësimet e inteligjencës sugjerojnë se Rusia mund të ndërmarrë në muajt e ardhshëm një sulm me dronë ose raketa ndaj territorit të NATO-s.
Sipas Tuskut, një veprim i tillë mund të synojë të dëshmojë se Neni 5 i Traktatit të NATO-s, i cili parashikon mbrojtjen kolektive të vendeve anëtare, është “më shumë teorik sesa praktik”.
Presidenti francez, Emmanuel Macron, i cilësoi paralajmërimet e Tuskut si “të bazuara dhe të dokumentuara mirë”. Të premten, Macron thirri në një takim urgjent në Paris liderët e partive politike dhe kandidatët për zgjedhjet presidenciale të vitit 2027, ku ndër të tjera u diskutua edhe për vlerësimet e inteligjencës lidhur me rritjen e kërcënimit nga Rusia.
Shqetësimet për një përshkallëzim vijnë në një kohë kur lufta në Ukrainë po shoqërohet me sulme ajrore të intensifikuara nga të dyja palët.
Në orët e para të së dielës, Ukraina sulmoi Moskën dhe rajone të tjera të Rusisë me qindra dronë dhe raketa, në një nga sulmet më të mëdha ajrore ukrainase që nga fillimi i luftës.
Në intervista të ndara për The Guardian gjatë javës së fundit, tre drejtues të shërbimeve evropiane të inteligjencës kanë folur për vlerësimet e tyre lidhur me kërcënimin e mundshëm nga Moska.
Michal Koudelka, kreu i shërbimit të sigurisë BIS të Republikës Çeke, tha se, përveç rritjes së aktivitetit me dronë, planet e Kremlinit mund të përfshijnë edhe një inkursion të kufizuar në territorin e NATO-s që kufizohet me Rusinë.
“Është e mundur. Mund të përfshijë një inkursion të kufizuar, provokime nën flamur të rremë apo një fushatë masive ndikimi”, tha Koudelka në një intervistë të rrallë në selinë e agjencisë në Pragë.
Ai tha se një skenar i tillë mund të zhvillohet brenda “muajsh, jo vitesh”, por shtoi se “shumë njerëz po bëjnë gjithçka që munden për të parandaluar që kjo të ndodhë”.
Megjithatë, zyrtarët e tre vendeve baltike – Estonisë, Letonisë dhe Lituanisë – janë më të kujdesshëm lidhur me mundësinë e një pushtimi apo përshkallëzimi serioz.
Ata theksojnë se burimet dhe kapacitetet e Rusisë janë të angazhuara në luftën në Ukrainë dhe paralajmërojnë se ekzagjerimi i rrezikut për një sulm mund t’i shërbejë vetë strategjisë së Kremlinit.
Normunds Mežviets, drejtor i përgjithshëm i shërbimit shtetëror të sigurisë së Letonisë, VDD, tha se aktualisht “nuk shohim indikacione për një sulm të menjëhershëm”.
Megjithatë, ai pranoi se ka shenja se Moska po përgatitet për veprime më vendimtare në Evropë, por tha se ende nuk është e qartë nëse këto përgatitje lidhen me plane konkrete për sulm apo janë pjesë e një strategjie për destabilizim.
“Ende është një pyetje e hapur nëse ata kanë plane të drejtpërdrejta dhe konkrete apo nëse kjo është vetëm pjesë e përpjekjeve të tyre të përgjithshme për të përhapur frikë dhe pasiguri në shoqërinë perëndimore”, tha Mežviets.
Sipas The Guardian, politikanët baltikë, të cilët për vite me radhë kanë kritikuar vendet e Evropës Perëndimore për qëndrim tepër të butë ndaj Rusisë, tashmë ndodhen në një situatë të pazakontë: ata u kërkojnë disa liderëve perëndimorë të jenë më të përmbajtur në deklaratat publike, pasi frika për një pushtim të afërt mund të ketë pasoja negative për shoqëritë dhe ekonomitë e tyre.