Autoritetet shëndetësore evropiane dhe amerikane kanë identifikuar një sërë rastesh të lisë së majmunëve ditëve të fundit, kryesisht te meshkujt e rinj. Është një shpërthim befasues i një sëmundjeje që rrallë shfaqet jashtë Afrikës.

Zyrtarët shëndetësorë në mbarë botën po monitorojnë për më shumë raste sepse për herë të parë, sëmundja duket se po përhapet mes njerëzve që nuk kanë udhëtuar në Afrikë. Megjithatë, ata theksojnë se rreziku për popullatën e përgjithshme është i ulët.

ÇFARË ËSHTË LIJA E MAJMUNIT?

Lija e majmunit është një virus që e ka origjinën tek kafshët e egra si brejtësit dhe primatët, dhe herë pas here kërcen te njerëzit. Shumica e rasteve të njerëzve kanë qenë në Afrikën Qendrore dhe Perëndimore, ku sëmundja është endemike.

Sëmundja u identifikua për herë të parë nga shkencëtarët në vitin 1958, kur pati dy shpërthime të një sëmundjeje “të ngjashme me linë” në majmunët të cilët përdoreshin për hulumtime mjekësore – kështu mbeti emri “lija e majmunëve”. Infeksioni i parë i njohur njerëzor ishte në vitin 1970, në një djalë 9-vjeçar në një pjesë të largët të Kongos.

CILAT JANË SIMPTOMAT DHE SI TRAJTOHET?

Lija e majmunëve i përket së njëjtës familje virusesh si lija, por shkakton simptoma më të lehta.

Shumica e pacientëve përjetojnë vetëm ethe, dhimbje trupi, të dridhura dhe lodhje. Njerëzit me sëmundje më serioze mund të zhvillojnë një skuqje dhe lezione në fytyrë dhe duar që mund të përhapen në pjesë të tjera të trupit.

Periudha e inkubacionit është nga rreth pesë ditë në tre javë. Shumica e njerëzve shërohen brenda rreth dy deri në katër javë pa pasur nevojë të shtrohen në spital.

Lija e majmunëve mund të jetë fatale për një në 10 persona dhe mendohet të jetë më e rëndë te fëmijët.

Personave të ekspozuar ndaj virusit shpesh u jepet një nga disa vaksina kundër lisë, të cilat janë treguar të jenë efektive kundër lisë së majmunëve. Gjithashtu janë duke u zhvilluar medikamente antivirale.

Të enjten, Qendra Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve rekomandoi që të gjitha rastet e dyshuara të izolohen dhe kontakteve me rrezik të lartë t’u ofrohet vaksina kundër lisë.

 SA RASTE TË LISË SË MAJMUNËVE JANË NË BOTË?

Organizata Botërore e Shëndetësisë vlerëson se çdo vit ka mijëra infeksione të lisë së majmunëve në rreth një duzinë vendesh afrikane. Shumica janë në Kongo, e cila raporton rreth 6,000 raste në vit, dhe Nigeri, me rreth 3,000 raste në vit.

Ekspertët thonë se sistemet e monitorimit të shëndetshëm nënkuptojnë se shumë njerëz të infektuar mund të mungojnë.

Raste të izoluara të lisë së majmunëve janë vërejtur herë pas here jashtë Afrikës, duke përfshirë në SHBA dhe Britani. Rastet zakonisht lidhen me udhëtimin në Afrikë ose kontaktin me kafshë nga zonat ku sëmundja është më e zakonshme.

Në vitin 2003, 47 persona në gjashtë shtete të SHBA kishin raste të konfirmuara ose të mundshme. Ata e kapën virusin nga qentë dhe kafshët shtëpiake që ishin vendosur pranë gjitarëve të vegjël të importuar nga Gana.