Siria sfidohet në rindërtimin e forcave të saj të armatosura
Siria vazhdon të përballet me sfida të shumta, një vit pas rrëzimit të regjimit të Bashar al-Asadit. Ndër prioritetet kryesore të qeverisë së re është rindërtimi i ushtrisë kombëtare dhe forcave të sigurisë. Për dekada me radhë, aparati i sigurisë dhe ushtria siriane janë parë nga shumëkush si instrument brutal për mbrojtjen e regjimit dhe […]
Siria vazhdon të përballet me sfida të shumta, një vit pas rrëzimit të regjimit të Bashar al-Asadit. Ndër prioritetet kryesore të qeverisë së re është rindërtimi i ushtrisë kombëtare dhe forcave të sigurisë.
Për dekada me radhë, aparati i sigurisë dhe ushtria siriane janë parë nga shumëkush si instrument brutal për mbrojtjen e regjimit dhe shtypjen e çdo kundërshtimi.
Qeveria e përkohshme e re ka nisur procesin e ristrukturimit dhe rekrutimit, me synimin për të rindërtuar forcat e armatosura dhe për të vendosur një doktrinë të re, ku besnikëria i përket shtetit dhe jo individëve apo grupeve, shkruan Aljazeera, transmeton Dukagjini.
“Ne kemi nisur procesin e ristrukturimit të ushtrisë sonë… dhe po i përgjigjemi nevojave të momentit duke ndërtuar një ushtri që Siria e meriton si shtet, një ushtri që përfaqëson Sirinë dhe është e aftë të përballet me sfidat,” tha ministri i Mbrojtjes Murhaf Abu Qasra, gjatë një ceremonie diplomimi të kadetëve në një akademi ushtarake në qytetin e Alepos.
“Do të zhvillojmë të gjitha degët e forcave të armatosura dhe do të rrisim gatishmërinë dhe efikasitetin ushtarak për të mbrojtur vendin tonë. Ne tashmë kemi nxjerrë rregulla sjelljeje dhe disipline,” shtoi Abu Qasra, pasi ndoqi paradën ushtarake të të diplomuarve të rinj, të cilët shfaqën uniformat kamuflazh, mjetet ushtarake dhe armët.
Megjithatë, analistët paralajmërojnë se procesi i rindërtimit do të jetë i gjatë dhe i vështirë, për shkak të sfidave serioze – veçanërisht ndryshimit të mentalitetit të grupeve të armatosura dhe shndërrimit të tyre në pjesë të një ushtrie të organizuar dhe profesionale.
Ndër problemet kryesore janë: verifikimi (vetting) i numrit të madh të rekrutëve në forcat e reja të sigurisë, vendimi nëse do të vazhdohet apo jo me pajisjet ushtarake ruse, integrimi i forcave nga jugu i Sirisë dhe i Forcave Demokratike Siriane (SDF) të udhëhequra nga kurdët në verilindje, si dhe ndërtimi i besimit të pakicave të shumta etnike dhe fetare në vend.
Suksesi i forcave të armatosura siriane do të ishte vendimtar për stabilitetin politik, si dhe për tërheqjen e investimeve të huaja dhe mbështetjes ndërkombëtare për qeverinë në Damask.
“Nëse Siria dështon të integrojë të gjitha forcat e armatosura dhe ish-grupet opozitare në ushtrinë e saj, ajo përballet me një rrezik ekzistencial fragmentimi dhe shpërbërjeje,” tha për Al Jazeera Caroline Rose, drejtoreshë e prioriteteve ushtarake dhe të sigurisë kombëtare në Institutin New Lines.
“Pa unitet brenda ushtrisë dhe me ndarje sektare të vazhdueshme, vendi rrezikon përplasje të shpeshta sigurie – luftëra të brendshme mes grupeve të armatosura dhe forcave shtetërore – që mund ta rikthejnë Sirinë në rrugën e luftës civile,” shtoi ajo.
Verifikimi i personelit (Vetting)
Kur regjimi i al-Asadit u rrëzua më 8 dhjetor 2024, u shemb edhe aparati i tij i sigurisë dhe forcat e armatosura. Shumë ushtarë dhe oficerë dezertuan dhe u larguan në vendet fqinje, disa u fshehën në shtëpitë e tyre, ndërsa të tjerë dorëzuan armët dhe dokumentet ushtarake te autoritetet e reja.
Në orët e para pas largimit të al-Asadit, Izraeli nisi sulme ajrore të gjera në mbarë Sirinë. Më 10 dhjetor, ushtria izraelite deklaroi se kishte shkatërruar 80 për qind të kapaciteteve strategjike ushtarake të Sirisë. Gjatë vitit të fundit, Izraeli e ka sulmuar Sirinë më shumë se 600 herë.
“Meqë Izraeli shkatërroi pjesën më të madhe të pajisjeve tokësore, ajrore dhe detare të Sirisë në ditët e para pas rënies së al-Asadit, dhe duke pasur parasysh se administrata e re ka përjashtuar shumë oficerë dhe ushtarë të regjimit të vjetër, ushtria e re siriane po nis, në shumë aspekte, nga zeroja,” tha Rose.
Presidenti sirian Ahmed al-Sharaa ka shpërndarë ushtrinë e vjetër. Grupi i tij, Hay’at Tahrir al-Sham (HTS), i cili kontrolloi provincën Idlib për vite me radhë dhe ishte forca kryesore që rrëzoi al-Asadin – së bashku me grupe të tjera më të vogla – përbëhet nga rreth 40 mijë luftëtarë.
Me këto shifra, qeveria do ta kishte të vështirë të kontrollonte dhe administronte të gjithë territorin e Sirisë.
Presidenti al-Sharaa ka emëruar komandantë të rinj ushtarakë dhe ka bashkuar disa fraksione anti-Asad në aparatin e ri të sigurisë dhe ushtrisë. Ministria e Mbrojtjes tani mbikëqyr Forcat e Armatosura Siriane, ndërsa Ministria e Brendshme përgjigjet për forcat e sigurisë së brendshme, si Siguria e Përgjithshme.
Rekrutimi u hap edhe për popullatën e gjerë, duke sjellë dhjetëra mijëra rekrutë të rinj, gjë që – sipas analistëve – krijon dy probleme madhore.
Problemi i parë ishte shpejtësia e jashtëzakonshme e rekrutimit, për shkak të mungesës së fuqisë punëtore, çka bëri që procesi i verifikimit të lihej pas dore. Mijëra të rinj të moshës 18–23 vjeç kërkuan këto pozita, pjesërisht sepse ishin ndër mundësitë e pakta ekonomike pas viteve të sanksioneve, luftës dhe shkatërrimit të ekonomisë.
“Është një ekuilibër shumë delikat për të mbajtur të bashkuar sigurinë e Sirisë,” tha për Al Jazeera Samy Akil, studiues në Institutin Tahrir.
“Nuk bëhet fjalë vetëm për rekrutim; bëhet fjalë për bashkimin e shumë fraksioneve pa një proces të duhur verifikimi. Jam i sigurt se pas një apo dy vitesh, do të mund të jenë më selektivë.”
Luftëtarët e huaj dhe mungesa e oficerëve
Një tjetër problem madhor për udhëheqjen e re është prania e luftëtarëve të huaj, të cilët kishin rol kyç në shumë fraksione që luftuan kundër regjimit të al-Asadit.
Fuqitë perëndimore, përfshirë SHBA-në, i kanë dërguar mesazhe të qarta Damaskut: nuk ka vend për luftëtarë të huaj në pozita kyçe ushtarake. Presidenti Ahmed al-Sharaa ka deklaruar disa herë se këta luftëtarë nuk do të marrin poste të rëndësishme dhe “nuk do të përbëjnë kërcënim” për vendet e tyre të origjinës.
Një tjetër shqetësim është se dhjetëra mijëra oficerë dhe nënoficerë me trajnim ushtarak nuk ka gjasa të integrohen në aparatin e ri të sigurisë.
Ministri i Mbrojtjes ka deklaruar se ushtria ka pranuar rreth 3 mijë ish-ushtarë të regjimit të vjetër, pas verifikimit. Megjithatë, analistët vlerësojnë se ende ekziston një mungesë serioze e oficerëve të nivelit të mesëm dhe të lartë, me përvojë në luftë konvencionale dhe jo-konvencionale.
Një raport i Institutit të Lindjes së Mesme në Uashington citon një zyrtar ushtarak sirian të ketë thënë se rreth 70 mijë oficerë dhe nënoficerë alavitë shërbenin në ushtrinë e al-Asadit dhe ka shumë pak gjasa që të rikthehen. Sipas analistëve, burra të trajnuar dhe të kalitur nga lufta, të mbetur jashtë ushtrisë, mund të përbëjnë gjithashtu një rrezik serioz për stabilitetin e Sirisë.















