Sulmi i së shtunës në Aeroportin Ndërkombëtar King Khalid në Riad përbën një tjetër moment të rrezikshëm në një rajon tashmë të përfshirë nga tensionet dhe konfliktet.
Sipas analizës së BBC-së, Arabia Saudite nuk ishte e përgatitur për një zhvillim të tillë. Javët e fundit, rebelët Huthë të Jemenit kanë shtuar sulmet në territorin saudit, ndërsa ditët e fundit kanë goditur infrastrukturën kritike të vendit, përfshirë aeroportin kryesor të kryeqytetit, duke depërtuar, siç duket, pa vështirësi të mëdha në mbrojtjen ajrore saudite.
Edhe pse dëmet fizike mund të riparohen shpejt, sulmet po dëmtojnë reputacionin e Arabisë Saudite si një vend i sigurt dhe i qëndrueshëm në rajon.
Përveç sulmeve ndaj aeroportit, Huthët janë përpjekur të marrin kontrollin e pozicioneve me rëndësi strategjike përgjatë bregdetit të Detit të Kuq dhe pranë Ngushticës së Bab el-Mandebit. Kjo rrit rrezikun për lundrimin e sigurt në këtë korridor të rëndësishëm detar. Megjithatë, qeveria e Jemenit ka deklaruar se e ka vënë ngushticën nën kontroll.
Lufta civile në Jemen, mes qeverisë së njohur ndërkombëtarisht dhe të mbështetur nga Arabia Saudite dhe rebelëve Huthë, të mbështetur nga Irani, vazhdon prej më shumë se një dekade. Konflikti ka shkaktuar mijëra viktima dhe e ka zhytur vendin në një nga krizat më të rënda humanitare në botë.
Përshkallëzimi i fundit duhet parë në kontekstin më të gjerë të tensioneve mes Iranit, Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit. Sipas BBC-së, Mbretëria Saudite nuk është përballur me një kërcënim kaq serioz që nga kryengritja e Al-Kaedës në mesin e viteve 2000.
Qeveria saudite arriti ta përballonte atë kërcënim përmes një fushate që synonte fitimin e mbështetjes së popullsisë. Më pas, vendi i përballoi edhe kryengritjet e Pranverës Arabe, të cilat çuan në largimin e udhëheqësve në Tunizi, Libi, Egjipt dhe Jemen.
Arabia Saudite reagoi gjithashtu ndaj një sulmi me raketë balistike iraniane në Riad në muajin mars, megjithëse me pakënaqësi.
Megjithatë, situata aktuale është ndryshe. Arabia Saudite zotëron një nga forcat ajrore më të fuqishme në Lindjen e Mesme dhe ka kryer sulme të rënda ajrore ndaj pozicioneve të Huthëve. Pavarësisht kësaj, forcat kundërshtare kanë arritur të marrin nën kontroll pjesë të mëdha të Jemenit, veçanërisht në veri dhe perëndim të vendit.
Huthët, nga ana tjetër, po godasin pika të ndjeshme të ekonomisë saudite. Si pjesë e të ashtuquajturit “boshti i rezistencës”, ata përbëjnë një partner strategjik të rëndësishëm për Iranin. Nga Xhizani, në bregdetin e Detit të Kuq, deri te kompleksi petrokimik në Khurais, rebelët po përdorin dronë sulmues dhe raketa me saktësi të lartë.
Rëndësia e rrugës detare të Detit të Kuq është rritur edhe më shumë, pasi Ngushtica e Hormuzit, në anën tjetër të Gjirit, ende nuk është rihapur plotësisht, për shkak se Shtetet e Bashkuara dhe Irani nuk kanë arritur marrëveshje për t’i dhënë fund luftës mes tyre.
Sulmet ndaj anijeve në Detin e Kuq janë një tjetër mënyrë përmes së cilës Huthët po përpiqen të ushtrojnë presion. Këto sulme shkaktojnë dëme në ekonominë globale dhe përbëjnë një mjet presioni për Teheranin.
Në fillim të shtatorit, Shtëpia e Bardhë deklaroi se Shtetet e Bashkuara nuk do të ndërhynin drejtpërdrejt në konfliktin në Jemen, por mund t’u ofronin sauditëve mbështetje me informacione të inteligjencës. Më vonë, Uashingtoni konfirmoi se po ofronte këtë mbështetje dhe se kishte dërguar ekspertë ushtarakë në Arabinë Saudite.
Megjithatë, situata mund të ketë marrë një drejtim të ri pas sulmit të fundit në Riad, ku mbeti i vrarë edhe një shtetas amerikan.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, e cilësoi sulmin e së shtunës si “të tmerrshëm” dhe la të hapur mundësinë e një ndërhyrjeje ushtarake amerikane në mbështetje të Arabisë Saudite.
“Ne sapo morëm vesh për sulmin e fundit, prandaj do të marrim një vendim. Ne veprojmë shumë shpejt”, u tha Trump gazetarëve.
Megjithatë, sipas analizës së BBC-së, një ndërhyrje e tillë duket pak e mundshme, të paktën para zgjedhjeve të rëndësishme të mesmandatit në SHBA, që mbahen muajin e ardhshëm.
Gjatë fushatës për rizgjedhjen në vitin 2024, Trump premtoi se do t’i jepte fund përfshirjes së Shteteve të Bashkuara në luftërat në mbarë botën. Megjithatë, aktualisht SHBA-ja është e përfshirë në tri konflikte të pazgjidhura në Lindjen e Mesme: në Gaza, Liban dhe Iran.
Përfshirja në një konflikt tjetër, këtë herë në Jemen, mund të shkaktojë pakënaqësi te votuesit amerikanë, vlerëson BBC-ja.