A mund të vendosë një shtet një kufi të fiksuar për numrin e banorëve të tij? Kjo është pyetja që qytetarët zviceranë do t’i përgjigjen të dielën në një referendum kombëtar për një propozim që synon të kufizojë popullsinë e vendit në 10 milionë banorë.
Nisma mbështetet nga Partia Popullore Zvicerane (SVP), e cila e quan atë një “iniciativë për qëndrueshmëri”, duke argumentuar se rritja e shpejtë e popullsisë po ushtron presion mbi tregun e banesave, shërbimet publike dhe mjedisin, shkruan BBC, transmeton Dukagjini.
Nga ana tjetër, qeveria zvicerane, partitë kryesore politike, bizneset dhe sindikatat e kanë cilësuar projektin si një “iniciativë kaosi”, duke paralajmëruar se kufizimi i popullsisë mund të shkaktojë mungesë të fuqisë punëtore dhe të dëmtojë marrëdhëniet e Zvicrës me Bashkimin Evropian.
Popullsia e Zvicrës është rritur ndjeshëm gjatë dy dekadave të fundit. Në vitin 2002 vendi kishte rreth 7.3 milionë banorë, ndërsa sot numri ka arritur në 9.1 milionë.
Rreth 27% e popullsisë përbëhet nga shtetas të huaj.
Shumë qytetarë shprehin shqetësime për trenat e mbipopulluar, çmimet e larta të banesave dhe kostot në rritje të kujdesit shëndetësor. Sondazhet e fundit tregojnë se referendumi mund të jetë shumë i ngushtë, me 52% të votuesve kundër dhe 45% pro, ndërsa një pjesë e konsiderueshme mbetet ende e pavendosur.
Debati mes dy brezave me rrënjë emigrante
Përplasja e argumenteve ilustrohet nga dy politikanë të rinj lokalë me prejardhje emigrante.
Nils Fiechter, 29 vjeç, përfaqësues i Partisë Popullore Zvicerane në kantonin e Bernës, thotë se vendi ka humbur kontrollin mbi emigracionin.
“Emigracioni i pakontrolluar po bën që Zvicra të mos jetë më Zvicra që njohim. Kemi mungesë banesash, trafik të rënduar, shkolla të mbingarkuara dhe shërbime sociale nën presion”, argumenton ai.
Ndërkohë, Helin Genis, 31 vjeçe, anëtare e Këshillit Bashkiak të Bernës nga Partia Socialdemokrate, i hedh poshtë këto pretendime.
“Sfidat si qiratë e larta, sigurimet shëndetësore të shtrenjta apo mungesa e investimeve në infrastrukturë nuk shkaktohen nga emigrantët. T’i shohësh këto probleme vetëm përmes prizmit të emigracionit sjell përçarje, jo zgjidhje”, deklaron ajo.
Si do të funksiononte kufiri i popullsisë?
Nëse miratohet, nisma parashikon që popullsia e Zvicrës të mos kalojë 10 milionë banorë para vitit 2050. Qeveria do të detyrohej të ndërmarrë masa sapo numri i banorëve të arrijë në 9.5 milionë.
Masat e mundshme mund të përfshijnë kufizimin e azilkërkuesve dhe heqjen e së drejtës për bashkim familjar për punëtorët e huaj.
Në rast se popullsia arrin kufirin prej 10 milionë banorësh, Zvicra do të duhet të tërhiqet nga marrëveshje ndërkombëtare që konsiderohen pengesë për këtë objektiv, përfshirë marrëveshjen me Bashkimin Evropian për lëvizjen e lirë të njerëzve.
Frika për ekonominë dhe marrëdhëniet me BE-në
Bizneset zvicerane paralajmërojnë se një vendim i tillë mund të dëmtojë ekonominë. Shoqata ekonomike Economiesuisse thekson se Bashkimi Evropian mbetet partneri më i rëndësishëm tregtar i Zvicrës dhe çdo tension me Brukselin mund të ketë pasoja serioze.
Sektorë si hoteleria, kujdesi shëndetësor dhe shërbimet sociale varen në masë të madhe nga punonjësit e huaj. Rreth gjysma e punonjësve në industrinë hoteliere janë emigrantë.
Kundërshtarët e nismës argumentojnë gjithashtu se Zvicra ka një popullsi në plakje, me rreth 20% të banorëve mbi moshën 65-vjeçare, dhe se ekonomia ka nevojë për punëtorë të rinj për të mbështetur sistemin social dhe pensionet.
Frika nga izolimi ndërkombëtar
Socialdemokrati Jon Pult paralajmëron se kufizimi i popullsisë mund ta izolojë Zvicrën në një kohë të pasigurt globale.
Sipas tij, në kushtet e luftës në Ukrainë, tensioneve në Lindjen e Mesme dhe sfidave ekonomike ndërkombëtare, vendi nuk mund të rrezikojë marrëdhëniet me partnerët evropianë.
Megjithatë, mbështetësit e referendumit e hedhin poshtë këtë argument, duke thënë se Bashkimi Evropian ka interes të ruajë marrëdhënie të mira me Zvicrën pavarësisht rezultatit të votimit.
Referendumi konsiderohet një nga votimet më të rëndësishme të viteve të fundit në Zvicër dhe mund të përcaktojë drejtimin e politikave të emigracionit dhe marrëdhënieve me Evropën për dekadat e ardhshme.