Presidenti nuk është thjesht çështje emri, por çështje balancash. Është frika se një parti e vetme po kërkon të kontrollojë gjithçka. Në një sistem demokratik, kjo frikë nuk është e pabazë. Në vend që të kërkojë një figurë që mund të jetë e pranueshme për një spektër më të gjerë politik, Albiun Kurti ka ofruar një zgjidhje që e thellon ndarjen. Në vend që të tregojë lidership përbashkues, po shfaqet si lider që kërkon dominim të plotë.
Imer Mushkolaj
Kosova vazhdon të sillet në një rreth vicioz të mungesës së konsensusit politik, një sëmundje kronike që prej vitesh po e pengon funksionimin normal të institucioneve. Dje partitë nuk arrinin të merren vesh për krijimin e qeverisë, sot nuk po merren vesh për zgjedhjen e presidentit. Ndërkohë që qytetarët presin stabilitet, përgjegjësi dhe maturi, elitat politike vazhdojnë të sillen sikur shteti është një plaçkë që duhet ndarë, jo një përgjegjësi që duhet bartur.
Në këtë histori të gjatë bllokadash dhe pazareve të dështuara, përgjegjësia nuk është e shpërndarë njësoj. Ajo sot bie më së shumti mbi Albin Kurtin dhe Lëvizjen Vetëvendosje. Jo vetëm për shkak të fuqisë që kanë, por për shkak të mënyrës se si po e përdorin atë.
Në të kaluarën, Kurti dhe Vetëvendosje kishin një argument të fortë: mungesa e konsensusit ishte pasojë e kapjes së shtetit nga partitë tradicionale, të cilat e shihnin pushtetin si pronë private. Ata premtonin një politikë ndryshe, një kulturë të re bashkëpunimi, një qasje që do ta vinte interesin publik mbi interesin partiak. Por sot, kur janë në pozicionin më të fuqishëm që kanë pasur ndonjëherë, duket se po bien në të njëjtën grackë që dikur e kritikonin.
Propozimi që president i vendit të bëhet Glauk Konjufca nuk është thjesht një propozim politik. Është një sinjal. Një sinjal që pushteti nuk mjafton, se duhet edhe më shumë. Se nuk mjafton të kontrollosh qeverinë, por duhet të kesh ndikim të plotë edhe mbi presidencën. Se nuk mjafton të fitosh zgjedhjet, por duhet të minimizosh çdo hapësirë për balancë dhe kontroll. Dhe këtu lind pyetja thelbësore: a ngopet ndonjëherë Albin Kurti?
Në një demokraci funksionale pushteti nuk është qëllim në vetvete. Ai është mjet për të shërbyer. Por kur pushteti fillon të shihet si diçka që duhet grumbulluar pa kufi, atëherë rreziku për demokracinë bëhet real. Sepse demokracia nuk matet vetëm me vota, por edhe me mënyrën se si ushtrohet pushteti pas votave.
Kosova ka nevojë për një president që përfaqëson unitetin – jo një figurë që shihet si zgjatim i një partie të vetme. Ka nevojë për një proces që ndërton besim – jo që thellon ndasitë. Ka nevojë për kompromis – jo për imponim.
Por kompromisi kërkon diçka që politika kosovare shpesh e ka pasur të vështirë: vullnetin për të lëshuar pe. Dhe pikërisht këtu qëndron problemi. Kur një parti ndjehet e fortë, ajo e sheh kompromisin si dobësi. Kur një lider ka mbështetje të madhe, ai tundohet ta përdor atë për të imponuar vullnetin e vet, jo për të ndërtuar ura me të tjerët.
* * *
Historia politike e Kosovës është e mbushur me shembuj të tillë. Nga bllokadat e gjata për krijimin e qeverive, te marrëveshjet e brishta që shpesh kanë dështuar, deri te krizat institucionale që kanë lënë pasoja të thella. Dhe çdo herë çmimin e kanë paguar qytetarët.
Sot rreziku është që kjo histori të përsëritet. Që mungesa e konsensusit për presidentin të kthehet në një krizë të re politike. Që vendi të futet sërish në një cikël pasigurie dhe tensioni. E gjithë kjo në një kohë kur Kosova ka nevojë më shumë se kurrë për stabilitet, për fokus dhe për rezultate konkrete.
Nuk është e vështirë të kuptohet pse partitë e tjera hezitojnë ta mbështesin kandidaturën e Konjufcës. Nuk është thjesht çështje emri. Është çështje balancash. Është frika se një parti e vetme po kërkon të kontrollojë gjithçka. Në një sistem demokratik, kjo frikë nuk është e pabazë.
Në vend që ta zbusë këtë frikë, Kurti duket se po e ushqen atë. Në vend që të kërkojë një figurë që mund të jetë e pranueshme për një spektër më të gjerë politik, ai ka ofruar një zgjidhje që e thellon ndarjen. Në vend që të tregojë lidership përbashkues, po shfaqet si lider që kërkon dominim të plotë.
Kjo nuk është ajo që qytetarët votuan. Ata votuan për ndryshim, për drejtësi, për një qeverisje më të mirë. Ata nuk votuan për një përqendrim të pushtetit që rrezikon të prodhojë të njëjtat probleme që dikur kritikoheshin.
Natyrisht, përgjegjësia nuk është vetëm e Kurtit. Edhe partitë e tjera kanë dështuar shpesh të jenë konstruktive. Edhe ato kanë përdorur bllokadën si mjet politik. Edhe ato kanë vënë interesin partiak mbi atë shtetëror. Por dallimi sot është se Kurti ka pushtetin për ta ndryshuar këtë kulturë. Dhe deri më tash nuk po e bën.
Në fund të fundit, çështja nuk është nëse Konjufca është apo jo kandidat i mirë. Çështja është se si po bëhet procesi. A po ndërtohet një konsensus i gjerë? A po respektohen parimet e balancës institucionale? A po krijohet një klimë besimi? Nëse përgjigjet janë negative, atëherë problemi është më i madh se një emër. Është problem i qasjes. Është problem i mënyrës se si kuptohet dhe ushtrohet pushteti. Dhe këtu rikthehemi te pyetja fillestare: a ngopet Albin Kurti?
Nëse historia na mëson diçka, është se pushteti rrallë ngopet vetvetiu. Ai ka nevojë për kufij. Për kontroll. Për balancë. Për një opozitë të fortë dhe për institucione që funksionojnë. Për një kulturë politike që e sheh kompromisin jo si tradhti, por si domosdoshmëri.
Kosova nuk ka luksin të humbasë kohë në beteja për pushtet, por ka nevojë për një politikë që e kupton se forca e vërtetë nuk qëndron te kontrolli i gjithçkaje, por te aftësia për të ndërtuar marrëveshje. Te aftësia për të dëgjuar. Te gatishmëria për të lëshuar pe. Sepse në fund, nuk është çështje nëse një lider ngopet me pushtet. Është çështje nëse një shoqëri vendos t’i vë kufij atij pushteti.