Nuk mund të jenë politikisht normalë liderët që në vend të zgjidhjes, prodhojnë kriza të vazhdueshme. Problem nuk është vetëm mungesa e një presidenti të ri, por mungesa e përgjegjësisë, mungesa e guximit për të marrë vendime, mungesa e ndjeshmërisë ndaj situatës në të cilën ndodhet vendi.
Imer Mushkolaj
Në një vend normal procesi i zgjedhjes së presidentit do të ishte një moment serioz reflektimi politik, një test i pjekurisë institucionale dhe një tregues i qartësisë strategjike të elitës politike. Por, në Kosovë ky proces është shndërruar në një tjetër episod të zakonshëm të papërgjegjësisë kolektive, ku mungesa e vullnetit për të vepruar është bërë normë, ndërsa krizat prodhohen me një lehtësi të frikshme.
Nuk është hera e parë që vendi përballet me bllokadë në zgjedhjen e presidentit. Por ajo që e bën situatën aktuale më shqetësuese është fakti se kjo po ndodh në një kontekst të përgjithshëm të pasigurisë, si në planin e brendshëm, ashtu edhe në atë ndërkombëtar. Në një kohë kur zhvillimet gjeopolitike janë të paparashikueshme, kur raportet ndërkombëtare janë të lëkundura dhe kur Kosova ka nevojë për një zë të qartë institucional, klasa politike sillet sikur këto rrethana të mos ekzistojnë fare.
Përgjegjësia kryesore, pa asnjë dilemë, bie mbi Lëvizjen Vetëvendosje. Si forca më e madhe politike, me pushtetin ekzekutiv në duar dhe me një mandat të fortë qytetar, ajo e ka detyrim jo vetëm kushtetues, por edhe moral, të udhëheqë proceset kyçe të shtetit. Por në vend të kësaj, ajo zgjedh të heshtë, të vonojë, të kalkulojë, duke e lënë vendin pezull në një situatë absurde.
Pse nuk propozon Vetëvendosje zyrtarisht disa emra kandidatësh koncensualë për president? A është mungesë e emrave? Vështirë të besohet. A është mungesë guximi politik? Apo kemi të bëjmë me një strategji të qëllimshme për ta mbajtur situatën të paqartë, në mënyrë që të shmangen kompromiset? Cilado që të jetë arsyeja, rezultati është i njëjtë: bllokadë, pasiguri dhe humbje e besimit qytetar.
Megjithatë, nuk mund të shpëtojnë nga përgjegjësia as partitë opozitare. Në vend që të shfrytëzojnë këtë moment për të treguar seriozitet dhe për të ofruar alternativa konkrete, ato kanë zgjedhur të rrinë në pritje, duke kalkuluar përfitimet e mundshme politike nga dështimi i qeverisë. Asnjë emër serioz nuk është hedhur në tavolinë, asnjë iniciativë nuk është marrë për të nxitur një debat të vërtetë për figurën e presidentit të ardhshëm.
Kjo sjellje është më shumë se mungesë përgjegjësie, është një formë cinizmi politik. Sepse ndërkohë që partitë presin njëra-tjetrën, shteti mbetet peng i një procesi të bllokuar. Dhe qytetarët, si gjithmonë, janë ata që paguajnë çmimin e kësaj papjekurie.
* * *
Ajo çfarë e bën edhe më të pakuptueshme këtë situatë është komoditeti me të cilin klasa politike e përjeton këtë krizë. Nuk ka ndonjë ndjenjë urgjence, nuk ka ndonjë reflektim publik për pasojat e mundshme, nuk ka ndonjë përpjekje serioze për të gjetur zgjidhje. Është sikur të gjithë të jenë pajtuar me idenë se krizat janë pjesë normale e funksionimit të shtetit.
Por, krizat nuk janë normale. Ato janë simptomë e dështimit. Dhe kur ato prodhohen në mënyrë të njëpasnjëshme, atëherë kemi të bëjmë me një model të qëllimshëm të mosqeverisjes. Andaj, pyetja më e rëndësishme është: pse politikanët po sillen sikur jetojnë në një tjetër planet? Si është e mundur që në një kohë të tillë, kur Kosova ka nevojë për stabilitet dhe qartësi, liderët politikë të tregojnë një shkallë kaq të lartë indiference?
Një pjesë e përgjigjes qëndron në mungesën e ndjeshmërisë ndaj realitetit. Politika në Kosovë është bërë një lojë e mbyllur brenda vetes, ku interesat partiake dhe kalkulimet afatshkurtra dominojnë mbi interesin publik. Në këtë lojë, qytetarët janë thjesht spektatorë, ndërsa institucionet shndërrohen në mjete për ruajtjen e pushtetit.
Por, kjo qasje është e rrezikshme, sepse krijon një hendek gjithnjë e më të madh mes politikës dhe realitetit. Dhe, kur ky hendek bëhet shumë i thellë, pasojat janë të paparashikueshme.
Zgjedhja e presidentit nuk është një çështje teknike. Është një moment që përcakton drejtimin e shtetit, që reflekton vlerat mbi të cilat ndërtohet sistemi politik. Kur ky moment trajtohet me kaq pak seriozitet, atëherë kemi një problem të thellë me vetë konceptin e shtetit.
Në vend që të kemi një debat të hapur për kriteret që duhet të plotësojë presidenti i ardhshëm, për rolin që ai ose ajo duhet të luajë në një kontekst të ndërlikuar ndërkombëtar, përballemi me heshtje. Një heshtje që flet më shumë se çdo deklaratë.
Kjo heshtje është tregues i një mungese të thellë vizioni, sepse një klasë politike që nuk është në gjendje të artikulojë një ide të qartë për presidentin e vendit, vështirë se mund të ketë një vizion të qartë për të ardhmen e shtetit.
Ndërkohë, krizat vazhdojnë të prodhohen. Njëra pas tjetrës, pa ndonjë reflektim serioz për shkaqet dhe pasojat e tyre. Është sikur sistemi politik të jetë futur në një cikël të mbyllur, ku dështimet përsëriten pa u mësuar asgjë nga to.
Në fund të fundit, problemi nuk është vetëm mungesa e një presidenti të ri. Problemi është mungesa e përgjegjësisë, mungesa e guximit për të marrë vendime, mungesa e ndjeshmërisë ndaj situatës në të cilën ndodhet vendi.
Derisa këto mungesa të vazhdojnë, çdo krizë e re do të jetë vetëm një kapitull tjetër në një histori të gjatë të dështimeve politike. Një histori që, për fat të keq, po shkruhet çdo ditë para syve tanë.