Lidhja Demokratike e Kosovës po kalon një periudhë të vështirë. Partia, e cila dikur përfaqësonte boshtin kryesor të politikës institucionale në Kosovë, sot po përballet me një krizë të thellë identiteti, drejtimi dhe besimi. Rezultati i dobët në zgjedhjet e fundit nuk ishte vetëm një humbje elektorale. Ai u shndërrua në katalizator të pakënaqësive të grumbulluara prej vitesh dhe hapi një debat të ashpër për përgjegjësinë politike brenda partisë. Kërkesat për dorëheqjen e Lumir Abdixhikut nuk po vijnë rastësisht. Ato po artikulohen nga zyrtarë dhe figura të ndryshme të LDK’së që besojnë se partia nuk mund të vazhdojë të ecë përpara pa një reflektim të thellë dhe pa ndryshime në krye. Në politikë, sidomos në demokracitë parlamentare, rezultatet zgjedhore kanë peshë. Kur një lider nuk arrin ta dërgojë partinë aty ku kishte premtuar, kërkesa për përgjegjësi bëhet e pashmangshme.
Por beteja që po zhvillohet brenda LDK-së nuk ka të bëjë vetëm me një emër. Ajo është një përplasje mes dy vizioneve për të ardhmen e partisë. Në njërën anë janë ata që e konsiderojnë koalicionin me Vetëvendosjen si një tradhti ndaj identitetit politik të LDK’së dhe si dorëzim para partisë që për vite të tëra e ka sulmuar dhe poshtëruar. Në anën tjetër janë ata që e shohin një marrëveshje me VV’në si rrugën e vetme për të mbetur relevantë në pushtet dhe për të shmangur margjinalizimin politik.
Pikërisht këtu nis problemi më i madh. LDK’ja nuk po shihet si një parti që po negocion nga një pozitë e fortë. Përkundrazi, perceptimi publik është se ajo po i vetofrohet Vetëvendosjes. Kjo e vendos partinë në një pozitë të pafavorshme, sepse krijon përshtypjen se nuk është VV ajo që ka nevojë për LDK’në, por LDK ajo që ka nevojë për VV’në.
Një parti me histori dhe traditë, si LDK’ja, vështirë se mund të përfitojë nga një qasje e tillë. Votuesit zakonisht respektojnë partitë që mbrojnë qëndrimet e tyre dhe jo ato që duken të gatshme t’i ndryshojnë ato për hir të pushtetit. Kjo është arsyeja pse debati për koalicionin po e thellon ndarjen e brendshme. Nuk është thjesht një debat për matematikën parlamentare. Është një debat për shpirtin politik të partisë.
Në qendër të kësaj stuhie gjendet Lumir Abdixhiku. Kur mori drejtimin e LDK’së, ai u paraqit si figura që do ta ringrinte partinë pas krizave të mëhershme. Ai premtoi reformim, energji të re dhe rikthim të besimit. Për një periudhë dukej se kishte arritur ta stabilizonte partinë. Megjithatë, zgjedhjet e fundit treguan se pritjet e krijuara nuk u përkthyen në mbështetje të mjaftueshme elektorale.
Sot kundërshtarët e tij të brendshëm po e përdorin këtë rezultat si argumentin kryesor për të kërkuar largimin e tij. Ata thonë se LDK’ja nuk mund të vazhdojë të humbasë dhe njëkohësisht të sillet sikur nuk ka ndodhur asgjë. Në logjikën e tyre, përgjegjësia politike duhet të fillojë nga kryetari. Por Abdixhiku duket se po kërkon një rrugëdalje tjetër. Një koalicion me Vetëvendosjen do t’i mundësonte atij të shmangte një përballje të menjëhershme me pasojat e humbjes. Futja në pushtet do ta zhvendoste debatin nga përgjegjësia për rezultatin zgjedhor te ndarja e posteve dhe menaxhimi i qeverisjes. Pra, pushteti do të shërbente si mekanizëm për ta shtyrë krizën, jo për ta zgjidhur atë. Në këtë ekuacion përfshihet edhe ish-presidentja, Vjosa Osmani.
* * *
Edhe pse formalisht jashtë LDK’së, rrugëtimi politik i Vjosa Osmanit mbetet i lidhur ngushtë me zhvillimet brenda partisë, në të cilën u formësua politikisht. Afrimi i mundshëm mes LDK’së dhe Vetëvendosjes nuk ka të bëjë vetëm me stabilitetin institucional, por edhe me krijimin e një hapësire politike që do t’i shërbente interesave të figurave kryesore të këtij kampi. Osmani po hyn gradualisht në fazën kur duhet të mendojë për të ardhmen e saj politike pas mandatit presidencial. Për të, po aq sa për Abdixhikun, është e rëndësishme që të ekzistojë një konfigurim politik që i garanton relevancë dhe ndikim. Prandaj nuk mungojnë interpretimet se interesat e tyre politike mund të përputhen në këtë moment.
Megjithatë, problemi është se partitë nuk ekzistojnë për të shpëtuar karrierat e liderëve, por për t’i përfaqësuar votuesit dhe parimet mbi të cilat janë ndërtuar. Sa më shumë që debati në LDK perceptohet si përpjekje për akomodimin e individëve, aq më shumë rritet pakënaqësia e anëtarësisë dhe elektoratit tradicional.
A është ky fundi politik i Lumir Abdixhikut? Ndoshta jo ende. Politika kosovare ka treguar se liderët mund të mbijetojnë edhe pas humbjeve të mëdha. Por pozita e tij nuk duket më aq e sigurt sa para disa muajsh. Nëse koalicioni me VV’në dështon, presioni për dorëheqje do të rritet ndjeshëm. Nëse realizohet, ai do të përballet me një sfidë tjetër: bindjen e anëtarësisë se ky vendim nuk ishte akt dëshpërimi politik.
Ndërkohë, fati i Vjosa Osmanit do të varet nga aftësia për të ruajtur peshën politike pas presidencës. Historia politike e Kosovës ka treguar se posti presidencial nuk garanton automatikisht një vazhdim të suksesshëm në politikë. Përkundrazi, shumë figura kanë zbuluar se ndikimi i tyre zvogëlohet ndjeshëm sapo largohet funksioni institucional.
LDK’ja sot gjendet në një udhëkryq historik. Ajo duhet të vendosë nëse do të vazhdojë të kërkojë shpëtim nëpërmjet marrëveshjeve afatshkurtra politike apo do të përballet me problemet e veta të brendshme. Debati për Lumir Abdixhikun është vetëm simptoma më e dukshme e një krize më të madhe. Në thelb, pyetja nuk është vetëm kush do ta udhëheqë LDK’në. Pyetja është nëse partia ende e di se ku dëshiron të shkojë. Derisa kjo pyetje të marrë përgjigje, përçarjet, pakënaqësitë dhe betejat e brendshme do të vazhdojnë ta shoqërojnë partinë, e cila dikur ishte simbol i stabilitetit politik në Kosovë.