Çmimet e naftës janë rritur në nivelin më të lartë në më shumë se dy vjet, pasi ministri i Energjisë i Katarit paralajmëroi se eksportuesit e naftës dhe gazit në Gjirin Persik mund të ndalojnë prodhimin brenda pak ditësh.
Saad al-Kaabi, në një intervistë për Financial Times, tha se konflikti në Lindjen e Mesme – një rajon kyç për furnizimin global me energji dhe rrugët e transportit detar – mund të “rrëzojë ekonomitë e botës”.
Nafta Brent u rrit me më shumë se 9% të premten, duke kaluar 93 dollarë për fuçi, niveli më i lartë që nga vjeshta e vitit 2023, shkruan BBC, transmeton Dukagjini.
Rritja e çmimit të naftës mund të ketë pasoja të gjera ekonomike. Përveç kostos më të lartë për furnizimin e automjeteve me karburant, ajo ndikon edhe në çmimin e ngrohjes, ushqimeve dhe mallrave të importuara.
Rrezik për inflacionin global
Ekspertët paralajmërojnë se nëse çmimet e naftës dhe gazit – të cilat janë rritur ndjeshëm këtë javë – mbeten të larta, kjo mund të nxisë inflacionin në ekonomitë kryesore botërore si SHBA dhe Mbretëria e Bashkuar, ku inflacioni kohët e fundit kishte qenë në rënie.
Al-Kaabi paralajmëroi se çmimi i naftës mund të arrijë deri në 150 dollarë për fuçi nëse konflikti me Iranin vazhdon në javët në vijim.
“Nëse kjo luftë vazhdon për disa javë, rritja ekonomike globale do të ndikohet. Çmimet e energjisë do të rriten për të gjithë dhe mund të ketë mungesa të disa produkteve,” tha ai.
Çmimet e karburantit tashmë në rritje
Në Mbretërinë e Bashkuar, konsumatorët tashmë po përballen me rritje të çmimeve të benzinës dhe naftës. Sipas organizatës RAC, çmimi i benzinës është rritur me 3.7 peni, ndërsa nafta me 6 peni, duke arritur nivelin më të lartë në 16 muaj.
Autoriteti britanik i konkurrencës (CMA) tha se po monitoron nga afër zhvillimin e çmimeve në pikat e karburantit.
Edhe faturat e energjisë për familjet mund të rriten, megjithëse ndikimi pritet të ndihet pas muajit korrik, pasi kufiri i çmimit të energjisë është tashmë i përcaktuar deri atëherë.
Roli kritik i Ngushticës së Hormuzit
Rreth një e pesta e furnizimit botëror me naftë transportohet çdo ditë përmes Ngushticës së Hormuzit. Megjithatë, trafiku në këtë korridor strategjik detar pothuajse është ndalur që nga fillimi i luftës mes SHBA-Izraelit dhe Iranit fundjavën e kaluar.
Bllokimi i kësaj rruge mund të rrisë çmimet e mallrave dhe shërbimeve në mbarë botën dhe të godasë ekonomitë e mëdha si Kina, India dhe Japonia, të cilat janë ndër importuesit më të mëdhenj të naftës që kalon përmes kësaj zone.
Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabia Saudite kanë disa tubacione që u mundësojnë transportimin e naftës pa kaluar nga kjo ngushticë, por analistët paralajmërojnë se sa më gjatë të zgjasin kërcënimet ndaj anijeve, aq më shumë do të rriten çmimet e naftës dhe transportit të saj.
Paralajmërime për krizë energjetike
Analisti Jorge Leon nga Rystad Energy tha se situata paraqet një “rrezik real për ekonominë globale”.
“Sot jemi në prag për të kuptuar nëse kjo do të jetë një krizë energjetike afatshkurtër me ndikim të kufizuar, apo fillimi i një krize të madhe ekonomike dhe energjetike,” tha ai.
Nëse vendet e Gjirit nuk mund të eksportojnë naftën, ato do të detyrohen ta magazinojnë. Kur kapacitetet e magazinimit të mbushen, prodhimi do të duhet të ndalet.
Sipas ekspertëve, një çmim mbi 100 dollarë për fuçi është një skenar realist, por vendimtare do të jetë sa gjatë qëndron në atë nivel.
Në një situatë të tillë, qeveritë në mbarë botën mund të lirojnë rezervat strategjike të naftës, ashtu siç ndodhi pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.
Megjithatë, disa analistë theksojnë se një ndalim i plotë dhe afatgjatë i prodhimit të naftës dhe gazit në Gjirin Persik mbetet një skenar ekstrem.