Qeveria britanike ka miratuar të martën ndërtimin e ambasadës më të madhe të Kinës në Evropë, në Londër, një vendim që synon përmirësimin e marrëdhënieve me Pekinin, por që ka ngjallur kundërshtime të forta për shkak të frikës se objekti mund të përdoret për spiunazh.
Ambasada pritet të ndërtohet në truallin e Royal Mint Court, një kompleks mbi 200-vjeçar pranë Kullës së Londrës. Projekti kishte mbetur i bllokuar për tre vjet për shkak të kundërshtimeve nga banorët lokalë, deputetët britanikë dhe aktivistët pro-demokracisë nga Hong Kongu në Britani.
Vendimi u bë publik pak ditë para një vizite të pritshme të kryeministrit Keir Starmer në Kinë këtë muaj, vizita e parë e një kryeministri britanik që nga viti 2018. Sipas disa zyrtarëve britanikë dhe kinezë, udhëtimi ishte i kushtëzuar nga miratimi i projektit të ambasadës.
Pavarësisht shqetësimeve për sigurinë kombëtare, agjencitë britanike të inteligjencës, të përfshira në procesin e vendimmarrjes, kanë deklaruar se çdo rrezik mund të zbutet përmes masave të posaçme sigurie.
“Siguria kombëtare është detyra jonë e parë”, deklaroi një zëdhënës i qeverisë britanike.
Megjithatë, procesi mund të mos ketë përfunduar ende. Banorët lokalë kanë paralajmëruar se do të nisin një sfidë ligjore, duke pretenduar se vendimi është i paligjshëm nëse autoritetet britanike i kanë dhënë Kinës garanci paraprake për miratim, para përfundimit të procedurave zyrtare.
Qeveria kineze e bleu Royal Mint Court në vitin 2018, por kërkesa për leje ndërtimi u refuzua nga këshilli lokal në vitin 2022. Presidenti kinez Xi Jinping i kërkoi vitin e kaluar Starmerit të ndërhynte personalisht në këtë çështje.
Qeveria britanike mori kontrollin e vendimit planifikues vitin e kaluar dhe në shkurt u mbajt një seancë dëgjimore publike për të vlerësuar argumentet pro dhe kundër projektit.
Politikanë në Britani dhe SHBA kanë paralajmëruar se ndërtimi i ambasadës pranë distriktit financiar historik të Londrës mund t’i japë Kinës mundësi të përgjojë kabllot e fibrave optike që kalojnë nën zonë dhe përdoren nga kompani financiare.
Partia opozitare Konservatore e quajti vendimin “një akt të turpshëm frikacakërie” nga një qeveri “pa asnjë shtyllë kurrizore”.
Ambasada kineze në Londër reagoi shkurt, duke thënë se “ka marrë shënim vendimin e qeverisë”.
Zyrtarë britanikë të sigurisë kanë paralajmëruar më herët se një ambasadë më e madhe do të thotë më shumë agjentë kinezë në Britani, pretendim që Pekini e ka mohuar.
Agjencia britanike e sigurisë MI5 ka paralajmëruar vazhdimisht për përpjekje të Kinës për të rekrutuar persona me qasje në qeverinë britanike, ndërsa deputetët janë paralajmëruar në nëntor për ndërhyrje nga Pekini.
Rënia e një procesi gjyqësor ndaj dy britanikëve të akuzuar për spiunazh për Kinën ka nxitur kritika se qeveria po i jep përparësi marrëdhënieve diplomatike ndaj sigurisë kombëtare.
Megjithatë, në një hap të pazakontë, drejtuesit e MI5 dhe agjencisë së inteligjencës GCHQ publikuan të martën një letër të përbashkët, ku thanë se është hartuar një paketë masash për të garantuar sigurinë kombëtare lidhur me ambasadën./Reuters