Një gjykatë apeli në SHBA ka vendosur që shumica e tarifave të lëshuara nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, janë të paligjshme, duke krijuar një përballje të mundshme ligjore që mund të përmbysë axhendën e tij të politikës së jashtme.
Vendimi ndikon në tarifat “reciproke” të Trump, të vendosura mbi shumicën e vendeve anembanë botës, si dhe në tarifa të tjera të vendosura mbi Kinën, Meksikën dhe Kanadanë.
Në një vendim 7-4, Gjykata e Apelit e SHBA-së për Qarkun Federal hodhi poshtë argumentin e Trump se tarifat ishin të lejuara sipas një akti të fuqive ekonomike emergjente, duke i quajtur ato “të pavlefshme si në kundërshtim me ligjin”.
Vendimi nuk do të hyjë në fuqi deri më 14 tetor, për t’i dhënë administratës kohë t’i kërkojë Gjykatës së Lartë të marrë në shqyrtim çështjen.
Trump kritikoi gjykatën e apelit dhe vendimin e saj përmes Truth Social, duke thënë: “Nëse lejohet të qëndrojë, ky vendim do të shkatërronte fjalë për fjalë Shtetet e Bashkuara të Amerikës.”
“Sot, një Gjykatë Apeli shumë partizane tha gabimisht se tarifat tona duhet të hiqen, por ata e dinë se Shtetet e Bashkuara të Amerikës do të fitojnë në fund,” shkroi ai.
“Nëse këto tarifa do të hiqeshin ndonjëherë, do të ishte një katastrofë totale për vendin. Do të na bënte të dobët financiarisht dhe ne duhet të jemi të fortë.”
Trump i kishte justifikuar tarifat sipas Aktit Ndërkombëtar të Fuqive Ekonomike të Emergjencës (IEEPA), i cili i jep presidentit fuqinë për të vepruar kundër kërcënimeve “të pazakonta dhe të jashtëzakonshme”.
Trump ka shpallur një gjendje të jashtëzakonshme kombëtare për tregtinë, duke argumentuar se një çekuilibër tregtar është i dëmshëm për sigurinë kombëtare të SHBA-së.
Por gjykata vendosi që vendosja e tarifave nuk është brenda mandatit të presidentit dhe se vendosja e taksave është “një fuqi thelbësore e Kongresit”.
Në vendimin e saj, Gjykata e Apelit e SHBA-së për Qarkun Federal hodhi poshtë argumentin e Trump se tarifat ishin të lejuara sipas kompetencave të tij ekonomike emergjente, duke i quajtur taksat “të pavlefshme si në kundërshtim me ligjin”.
Vendimi prej 127 faqesh thotë se IEEPA “nuk përmend tarifat (ose ndonjë nga sinonimet e tyre) dhe as nuk ka masa mbrojtëse procedurale që përmbajnë kufizime të qarta mbi fuqinë e Presidentit për të vendosur tarifa”.
Prandaj, gjykata vendosi që fuqia për të vendosur taksa dhe tarifa vazhdon t’i përkasë Kongresit, dhe IEEPA nuk e anashkalon këtë.
Gjykata shkroi se nuk ka gjasa që, kur Kongresi miratoi ligjin në vitin 1977, ai të kishte për qëllim “të largohej nga praktika e tij e kaluar dhe t’i jepte Presidentit autoritet të pakufizuar për të vendosur tarifa”.
“Sa herë që Kongresi synon t’i delegojë Presidentit autoritetin për të vendosur tarifa, e bën këtë në mënyrë të qartë, ose duke përdorur terma të qartë si ‘tarifa’ dhe ‘detyrime’, ose nëpërmjet një strukture të përgjithshme që e bën të qartë se Kongresi po i referohet tarifave,” shkruajnë gjyqtarët.
Vendimi vjen në përgjigje të dy padive të ngritura nga bizneset e vogla dhe një koalicion shtetesh amerikane.
Paditë u ngritën pas urdhrave ekzekutivë të Trump në prill, të cilët vendosën një tarifë bazë prej 10% për pothuajse çdo vend në botë, si dhe tarifa “reciproke” për dhjetëra vende. Trump e shpalli datën si “ditën e çlirimit” të Amerikës nga politikat e padrejta tregtare.
Në maj, Gjykata e Tregtisë Ndërkombëtare me seli në Nju Jork shpalli se tarifat ishin të paligjshme. Ky vendim u pezullua gjatë procesit të apelimit.
Përveç këtyre tarifave, vendimi i së premtes gjithashtu heq tarifat ndaj Kanadasë, Meksikës dhe Kinës, të cilat Trump argumenton se janë të nevojshme për të ndaluar importin e drogës.
Megjithatë, vendimi nuk vlen për tarifat e tjera, si ato të vendosura mbi çelikun dhe aluminin, të cilat u vendosën nën një autoritet të ndryshëm presidencial.
Përpara vendimit, avokatët e Shtëpisë së Bardhë argumentuan se pavlefshmëria e tarifave do të çonte në një kolaps financiar të stilit të vitit 1929, një rënie të tregut të aksioneve që çoi në Depresionin e Madh.
“Revokimi i papritur i autoritetit tarifor të Presidentit sipas IEEPA-s do të kishte pasoja katastrofike për sigurinë tonë kombëtare, politikën e jashtme dhe ekonominë,” shkruan ata në një letër.
“Presidenti beson se vendi ynë nuk do të jetë në gjendje të paguajë triliona dollarë që vendet e tjera janë zotuar tashmë të paguajnë, gjë që mund të çojë në rrënim financiar.”
Vendimi ngre gjithashtu pyetje në lidhje me marrëveshjet që disa vende kanë rënë dakord me SHBA-në për tarifa të reduktuara.
Zhvillimi i fundit do të thotë se çështja tani është pothuajse e sigurt se do të shkojë në Gjykatën Supreme të SHBA-së, e cila vitet e fundit ka mbajtur një qëndrim skeptik ndaj presidentëve që përpiqen të zbatojnë politika të reja gjithëpërfshirëse që nuk autorizohen drejtpërdrejt nga Kongresi.
Gjatë presidencës së Joe Biden, gjykata e zgjeroi atë që e quajti “doktrina e pyetjeve të mëdha” për të pavlefshëm përpjekjet demokratike për të përdorur ligjet ekzistuese për të kufizuar emetimet e gazrave serrë nga termocentralet dhe për të falur borxhin e kredive studentore për miliona amerikanë.
Nëntë gjyqtarët e gjykatës së lartë, nëse bien dakord ta shqyrtojnë çështjen, mund të peshojnë nëse programi i zgjeruar tarifor i Trump është një tjetër shembull i tejkalimit presidencial apo nëse është i bazuar mjaftueshëm në ligj dhe autoritetin presidencial.
Edhe pse gjykata e apelit i dha presidentit një humbje, Shtëpia e Bardhë mund të ngushëllohet me faktin se vetëm tre nga 11 gjyqtarët e gjykatës u emëruan nga republikanët.
Gjykata Supreme ka gjashtë të emëruar nga republikanët, përfshirë tre që u zgjodhën nga vetë Trump.