Rekrutuesit dhe propagandistët që më parë kanë punuar për organizatën mercenare ruse Ëagner janë shfaqur si një kanal kyç për operacionet sabotuese të organizuara nga Kremlini në Evropë, sipas zyrtarëve të inteligjencës perëndimore.
Statusi i Wagner mbeti i paqartë pas grushtit të shtetit të dështuar kundër udhëheqjes ushtarake ruse në qershor 2023 dhe vdekjes së themeluesit të saj, Yevgeny Prigozhin.
Megjithatë, rrjeteve të rekrutimit që ishin specializuar në tërheqjen e të rinjve nga periferia ruse për të luftuar në Ukrainë thuhet se u është dhënë një mision i ri: rekrutimi i evropianëve ekonomikisht të dobët për akte dhune në territorin e vendeve të NATO-s, shkruan Financial Times.
Sipas një zyrtari perëndimor të inteligjencës, agjencia ruse e inteligjencës ushtarake GRU po “shfrytëzon talentin e disponueshëm”, duke iu referuar rrjetit Wagner. Si GRU ashtu edhe FSB kanë shtuar përpjekjet për të rekrutuar agjentë “të pashfrytëzueshëm” në Evropë me qëllim shkaktimin e kaosit.
Gjatë dy viteve të fundit, Moska ka zgjeruar një fushatë përçarjesh dhe sabotimi në të gjithë kontinentin evropian, duke synuar të dobësojë mbështetjen perëndimore për Ukrainën dhe të nxisë trazira sociale.
Pas dëbimeve masive të diplomatëve rusë nga kryeqytetet evropiane, të cilat dobësuan rrjetin e agjentëve sekretë të Rusisë, shërbimet ruse iu drejtuan gjithnjë e më shumë përfaqësuesve të tyre.
Zyrtarë të lartë të inteligjencës evropiane vlerësojnë se për GRU-në, rrjeti Wagner rezultoi të ishte një mjet efektiv, megjithëse i ngathët.
Agjentët e rekrutuar thuhet se morën urdhra për sulme me zjarrvënie ndaj makinave të politikanëve, depove me ndihmë për Ukrainën, madje edhe për veprime të maskuara si propagandë naziste.
Rekrutët zakonisht veprojnë kundrejt pagesës dhe shpesh vijnë nga grupe shoqërore të margjinalizuara.
Siç vuri në dukje një zyrtar evropian, Wagner kishte një rrjet të gatshëm propagandistësh që “flisnin gjuhën e tyre”. Shërbimet ruse zakonisht kërkojnë të fusin të paktën dy nivele “të ndërmjetme” midis tyre dhe autorëve të krimit , në mënyrë që të ruajnë aftësinë për të mohuar përfshirjen.
FSB-ja, nga ana e saj, thuhet se përdor kryesisht rrjetet kriminale që ka kultivuar në “jashtë vendit të afërt” rus, megjithëse këto konsiderohen më pak efektive në rekrutimin masiv.
Gjurma online e Wagner, veçanërisht në platforma si Telegram, është shfrytëzuar për të arritur një audiencë ndërkombëtare. Sipas një zyrtari evropian, kanalet e organizatës duken “veçanërisht të shkathëta” në mënyrën se si i drejtohen audiencës së tyre.
Roli i Wagner në fushatën e sabotimit ka shqetësuar shërbimet evropiane të sigurisë që nga fillimi. Në vitin 2023, llogaritë e lidhura me organizatën dyshohet se rekrutuan një grup britanikësh.
Dylan Earl, 21 vjeç, një kriminel i vogël, u rekrutua nëpërmjet mediave sociale. Në mars të vitit 2024, pasi rekrutoi katër të rinj të tjerë, ai i vuri flakën një depoje në lindje të Londrës. Ai u dënua vitin e kaluar me 23 vjet burg.
Në vendimin e saj për dënimin, gjyqtarja Chima-Grubb vuri në dukje se “dora e fshehtë e internetit ishte në veprim, pasi rekrutues anonimë që vepronin përmes dhomave të bisedave online, zakonisht në platforma të koduara, identifikonin të rinj në Mbretërinë e Bashkuar të gatshëm të nënshtroheshin një forme radikalizimi dhe të tradhtonin vendin e tyre për atë që dukej si para të lehta”.
Pas sulmit, agjencitë evropiane po krijojnë gradualisht një pamje të një rrjeti më të gjerë bashkëpunëtorësh “të shfrytëzueshëm” të Wagnerit në të gjithë Evropën.
Pavarësisht shkallës dhe kostos së ulët të siguruar nga përdorimi i ndërmjetësve proksi, shërbimeve ruse duket se u mungon profesionalizmi dhe sekreti: deri më tani, më shumë sulme janë parandaluar sesa janë arritur.