Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Britania e Madhe dhe Australia kanë bërë të ditur se do të zhvillojnë teknologjinë e dronëve nënujorë për të mbrojtur kabllot nënujore dhe për të forcuar mbrojtjen, në kuadër të aleancës së tyre ushtarake të njohur si AUKUS.
Teknologjia e mjeteve pa ekuipazh pritet të jetë gati vitin e ardhshëm. Edhe pse kostoja totale e projektit nuk është bërë publike, ministri britanik i Mbrojtjes, John Healey, tha se Britania do të kontribuojë me 150 milionë paund apo rreth 201 milionë dollarë, shkruan BBC, transmeton Dukagjini.
Njoftimi u bë nga ministrat e mbrojtjes të tre vendeve gjatë një samiti të sigurisë në Singapor dhe vjen pas kritikave për ritmin e ngadaltë të projekteve brenda AUKUS-it.
Duke iu referuar këtyre kritikave, Healey tha se “për një kohë të gjatë në AUKUS kemi folur shumë dhe kemi bërë pak”, duke shtuar se kjo tani ka ndryshuar nën qeveritë tona.
Pakti i mbrojtjes AUKUS, i nisur në vitin 2021, përfshin zhvillimin e nëndetëseve me energji bërthamore dhe shkëmbimin e ekspertizës ushtarake mes tre vendeve.
Ai shihet gjerësisht si një mënyrë për të kundërshtuar praninë në rritje detare të Kinës në Indo-Paqësor dhe tensionet në rritje në zona të kontestuara si Deti i Kinës Jugore.
Teknologjia e dronëve nënujorë është projekti i parë kryesor në kuadër të “Shtyllës së Dytë” të AUKUS-it, ku vendet bashkëpunojnë për aftësi të avancuara, përfshirë raketat hipersonike me rreze të gjatë, robotikën nënujore dhe inteligjencën artificiale.
Një deklaratë e përbashkët tha se projekti do të zhvillojë “ngarkesa dhe sisteme mbështetëse të avancuara” për dronët nënujorë, të cilët mund të përdoren për mbrojtjen e infrastrukturës nën det, sulme, zbulim dhe operacione logjistike.
Healey tha gjithashtu se do të zhvillohen sensorë dhe sisteme armësh për këto mjete, të cilat do t’u japin forcave ushtarake “teknologji të avancuara luftarake”.
Sipas tij, ato do të ndihmojnë edhe në përballjen me kërcënime ndaj kabllove dhe tubacioneve nënujore, të cilat janë thelbësore për jetën e përditshme.
Njoftimi vjen një muaj pasi ministri britanik i Mbrojtjes akuzoi Rusinë për operacione të fshehta ndaj kabllove dhe tubacioneve në ujërat veriore të Mbretërisë së Bashkuar. Moska i ka mohuar këto akuza.
Në dhjetor, Britania dhe Norvegjia nënshkruan një marrëveshje për ndjekjen e nëndetëseve ruse në Atlantikun e Veriut për mbrojtjen e kabllove nënujore.
Britania është e lidhur me rreth 60 kabllo nënujore, të cilat sipas zyrtarëve britanikë janë gjithnjë e më shumë nën kërcënim nga Rusia, me një rritje prej 30% të pranisë së anijeve ruse në ujërat britanike vitet e fundit.
Ndërkohë, anije kineze dyshohen se kanë dëmtuar kabllo nënujore pranë Tajvanit dhe në territor suedez.
Ministrat e mbrojtjes nuk komentuan nëse projekti synon drejtpërdrejt kundërshtimin e aktiviteteve ruse dhe kineze nën ujë.
Nën “Shtyllën e Parë” të AUKUS-it, SHBA dhe Britania do të ndërtojnë nëndetëse me energji bërthamore për Australinë.
Australia pritet të marrë një rritje të madhe të kapaciteteve ushtarake, duke u bërë vetëm vendi i dytë pas Britanisë që përfiton teknologjinë e shtytjes bërthamore nga SHBA.
Megjithatë, janë ngritur shqetësime në Australi nëse projekti më i madh i mbrojtjes në historinë e saj do të realizohet në kohë, pasi nëndetëset e reja pritet të jenë gati në vitet 2040.
Në periudhën tranzitore, SHBA dhe Britania do të vendosin nëndetëse bërthamore në mënyrë rotacioni në Australi, ndërsa në vitet 2030 Australia do të blejë nëndetëse të përdorura nga SHBA.
Shtetet e Bashkuara kanë deklaruar se plani për rotacionin e nëndetëseve është ende në rrugën e duhur, me personelin e parë që pritet të mbërrijë këtë vit.
Australia gjithashtu po përgatit bazën detare HMAS Stirling për të pritur forcat rotacionale deri në fund të vitit 2027, si dhe po punon për ndërtimin e një kantieri në Australinë e Jugut për ndërtimin e nëndetëseve AUKUS.