Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka konfirmuar se Shtetet e Bashkuara dhe Ukraina janë në negociata për një licencë që do t’i mundësonte Kievit të prodhonte raketa interceptuese për sistemet amerikane të mbrojtjes ajrore Patriot.
Kjo marrëveshje do t’i hapte Ukrainës mundësinë për të rritur në afat të gjatë vetëqëndrueshmërinë në fushën e mbrojtjes ajrore, por Rubio ka paralajmëruar se ajo nuk do ta zgjidhte mungesën e menjëhershme të raketave që i nevojiten Ukrainës.
“Po negociohet pikërisht në këtë moment”, tha Rubio më 2 shtator, duke iu përgjigjur pyetjes nëse SHBA-ja po shqyrtonte dhënien e licencës Ukrainës për prodhimin e raketave Patriot.
Megjithatë, ai theksoi se kjo nuk do të ishte një zgjidhje e shpejtë, pasi ndërtimi i fabrikave dhe rritja e kapaciteteve për prodhimin e armëve kaq të sofistikuara do të kërkonte disa vite.
Komentet erdhën në një kohë kur Ukraina po kërkon më shumë pengues për mbrojtjen ajrore, përpara një tjetër dimri me sulme ruse me raketa dhe dronë. Rubio tha se kërkesa për raketa penguese është bërë “nevoja numër një e mbrojtjes në planet”, ndërsa edhe vendet e Lindjes së Mesme po kërkojnë të sigurojnë këto sisteme.
Megjithatë, ai theksoi se Shtetet e Bashkuara kanë nevojat e tyre të mbrojtjes dhe duhet të ruajnë rezerva të mjaftueshme përpara se t’i furnizoj vendet e tjera.
Për Kievin, kjo lë një boshllëk të vështirë: raketat penguese nevojiten tani, ndërsa kapaciteti industrial që po diskutohet mund të kërkojë vite për t’u krijuar.
Asnjë zgjidhje me Patriotë për këtë dimër
Konfirmimi i Rubios nuk garanton se do të arrihet marrëveshje dhe nuk ofron ndonjë zgjidhje të shpejtë për nevojat e menjëhershme të Ukrainës për mbrojtje ajrore.
Admirali në pension Mark Montgomery, drejtor i lartë në Fondacionin për Mbrojtjen e Demokracive, i tha Radios Evropa e Lirë se prodhimi ukrainas i Patriotëve do të ishte i dobishëm, por nuk do të kishte ndikim të rëndësishëm në luftë në një afat të afërt.
“Ideja që SHBA-ja do të punojë me Ukrainën që ajo përfundimisht të licencojë dhe të prodhojë Patriotë është e admirueshme, por kjo është vite larg”, tha Montgomery.
Ai vlerësoi se licencimi dhe krijimi i kapaciteteve të prodhimit mund të kërkojnë të paktën 18 muaj dhe potencialisht dy ose tre vjet.
“Kjo nuk do të prodhojë Patriotë për Ukrainën në vitin 2026 apo 2027, e ndoshta as në vitin 2028”, tha ai. “Pra, edhe pse kjo është interesante, nuk do ta ndryshojë status quo-në e konfliktit me Rusinë”.
Montgomery tha se nuk beson se Shtetet e Bashkuara po i ofrojnë aktualisht Ukrainës numër të mjaftueshëm sistemesh Patriot, gjë që, sipas tij, mund ta bëjë dimrin e ardhshëm të vështirë.
Në vend të kësaj, ai sugjeroi mënyra se si Uashingtoni mund ta ndihmojë Ukrainën të godasë raketat ruse përpara se ato të lëshohen.
Ai sugjeroi dhënien e të dhënave të shënjestrimit që do t’u mundësonin dronëve ukrainas me rreze të mesme të godisnin sistemet ruse të lëshimit të raketave balistike Iskander, si dhe përmirësime softuerike për avionët ukrainas F-16, në mënyrë që ata të mund t’i shënjestrojnë në kohë reale këto sisteme lëshimi.
Një sinjal për Kievin dhe Moskën
Megjithatë, bisedimet për licencimin kanë rëndësi politike dhe strategjike.
Yevheniy Malik, veteran i Marinës ukrainase dhe mbrojtës i Mariupolit, i cili drejton programet për sigurinë kombëtare dhe mbrojtjen në Shkollën e Ekonomisë në Kiev, u pajtua se krijimi i një kapaciteti ukrainas për Patriotët do të ishte një proces afatgjatë.
Por, ai tha se rëndësia qëndron edhe te sinjali se Uashingtoni po vazhdon të punojë me Kievin për kapacitete të avancuara mbrojtëse.
“Është më shumë çështje e sinjalit”, i tha Malik Radios Evropa e Lirë.
Për ukrainasit dhe amerikanët e zakonshëm, tha ai, detajet teknike të penguesve të raketave balistike mund të jenë të vështira për t’u kuptuar. Ajo që është më e lehtë për t’u parë është bashkëpunimi mes Shteteve të Bashkuara dhe Ukrainës dhe mesazhi më i gjerë i mbështetjes nga aleatët.
Rusia po e vëzhgon gjithashtu këtë marrëdhënie, tha Malik.
Diskutimet për Patriotët vijnë paralelisht me bisedimet SHBA-Ukrainë për teknologjinë e dronëve. I pyetur nëse Uashingtoni kishte hezituar të pranonte ofertën e Ukrainës për teknologjinë e dronëve, Rubio tha se Shtetet e Bashkuara po ndjekin marrëveshje që kanë kuptim për to.
“Nëse është një marrëveshje që ka kuptim për SHBA-në, mendoj se po punojmë për to”, tha Rubio, duke i përshkruar diskutimet si “një proces në zhvillim”.
Ai përsëri theksoi se projekte të tilla do të ishin përpjekje afatgjata dhe jo kapacitete që mund të bëhen funksionale menjëherë.
Këto diskutime tregojnë kështu drejt një forme më të gjerë të bashkëpunimit në fushën e mbrojtjes, në të cilën Ukraina përfundimisht mund të bëhet jo vetëm përfituese e armëve perëndimore, por edhe burim i teknologjisë ushtarake të testuar në fushëbetejë.
Matematika e frikshme e prodhimit
Edhe nëse Ukraina merr një licencë, shkalla e kërcënimit nga raketat balistike paraqet një sfidë të jashtëzakonshme.
Malik tha se Rusia mund të prodhojë rreth 1.000 ose më shumë raketa balistike në vit, ndërsa prodhimi amerikan i interceptorëve PAC-3 Patriot është pak mbi 600 në vit.
Pabarazia bëhet edhe më e theksuar pasi ndalja e një rakete balistike nuk kërkon domosdoshmërisht vetëm një raketë penguese.
Malik iu referua vlerësimeve ukrainase, sipas të cilave mund të nevojiten dy raketa PAC-3 për të penguar një raketë balistike, në skenarët më optimistë, ndërsa vlerësime të tjera e vendosin numrin në tre ose edhe 3.5.
Kjo tregon se një kapacitet ukrainas prodhimi do të duhej të arrinte një shkallë të konsiderueshme për të ndikuar ndjeshëm në ekuilibrin.