Presidenti Donald Trump kërcënoi të premten se mund të vendosë tarifa ndaj vendeve që nuk pajtohen me ambiciet e tij për marrjen nën kontroll të Grenlandës.
Trump tha gjatë një takimi në Shtëpinë e Bardhë se “mund të vendos tarifa ndaj vendeve nëse nuk shkojnë në një linjë me Grenlandën”, e cila është një territor vetëqeverisës nën kontrollin e Danimarkës, shkruan BBC, transmeton Dukagjini.
Ai nuk specifikoi se cilat vende mund të preken nga tarifat e reja, as se mbi çfarë autoriteti ligjor do të mbështetej për përdorimin e tarifave në ndjekje të këtij qëllimi.
Përveç Danimarkës dhe Grenlandës, edhe vende të tjera i kundërshtojnë këto ambicie, ndërsa edhe brenda SHBA-së shumë shprehin skepticizëm ndaj një blerjeje të tillë. Ndërsa Trump fliste, një delegacion dypartiak i Kongresit amerikan po vizitonte Grenlandën për të shprehur mbështetje për territorin.
Grupi prej 11 anëtarësh përfshinte republikanë që shprehën shqetësime lidhur me thirrjet e presidentit që SHBA-ja, në një mënyrë apo tjetër, të përvetësojë Grenlandën për arsye të sigurisë kombëtare. Ata u takuan me deputetë, si edhe me kryeministren daneze Mette Frederiksen dhe homologun e saj groenlandez Jens-Frederik Nielsen.
Kreu i grupit, senatori demokrat Chris Coons, tha se vizita e tyre kishte për qëllim të dëgjonte banorët vendas dhe t’i përcillte pikëpamjet e tyre në Uashington “për të ulur temperaturën”.
Trump ka deklaruar se Grenlanda është jetike për sigurinë e SHBA-së – dhe se SHBA-ja do ta marrë atë “në mënyrën e lehtë” ose “në mënyrën e vështirë” – një referencë ndaj ideve për ta blerë ishullin ose për ta marrë me forcë.
“Unë mund të vendos tarifa ndaj vendeve nëse nuk shkojnë në një linjë me Grenlandën, sepse na duhet Grenlanda për sigurinë kombëtare,” tha Trump gjatë takimit në Shtëpinë e Bardhë mbi shëndetësinë rurale.
Grenlanda ka popullsi të pakët, por është e pasur me burime natyrore dhe pozicioni i saj midis Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën strategjikisht të rëndësishme për sistemet e paralajmërimit të hershëm në rast sulmesh me raketa, si dhe për monitorimin e anijeve në rajon.
SHBA-ja tashmë ka më shumë se 100 ushtarakë të stacionuar përhershëm në bazën e saj Pituffik – një strukturë që operohet nga SHBA-ja që nga Lufta e Dytë Botërore.
Sipas marrëveshjeve ekzistuese me Danimarkën, SHBA-ja ka të drejtën të dërgojë në Grenlandë aq trupa sa dëshiron.
Por Trump ka thënë se SHBA-ja duhet ta “zotërojë” Grenlandën për ta mbrojtur siç duhet nga sulme të mundshme ruse ose kineze.
Danimarka ka paralajmëruar se çdo veprim ushtarak do të nënkuptonte fundin e NATO-s – aleancës transatlantike të mbrojtjes ku SHBA-ja është partneri më me ndikim.
NATO funksionon mbi parimin se aleatët duhet të ndihmojnë njëri-tjetrin në rast sulmi nga jashtë – dhe kurrë më parë nuk është përballur me një skenar ku një anëtar do të përdorte forcë kundër një tjetri.
Aleatët evropianë janë rreshtuar në mbështetje të Danimarkës.
Ata kanë deklaruar gjithashtu se rajoni i Arktikut është po aq i rëndësishëm për ta dhe se siguria e tij duhet të jetë përgjegjësi e përbashkët e NATO-s – me përfshirjen e SHBA-së.
Në këtë kuadër, disa vende, përfshirë Francën, Gjermaninë, Suedinë, Norvegjinë, Finlandën, Holandën dhe Mbretërinë e Bashkuar, kanë dërguar një numër të kufizuar trupash në Grenlandë në një mision të ashtuquajtur zbulimi.
Presidenti francez Emmanuel Macron tha se së shpejti do të dërgohen “mjete tokësore, ajrore dhe detare”.
Vizita e delegacionit të Kongresit amerikan vjen vetëm disa ditë pasi bisedime të nivelit të lartë në Uashington dështuan ta bindnin Trumpin të hiqte dorë nga planet e tij.
Delegacioni përfshin senatorë dhe anëtarë të Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së, të cilët janë mbështetës të zjarrtë të NATO-s.
Edhe pse Coons dhe shumica e delegacionit janë demokratë kundërshtarë të Trumpit, grupi përfshin edhe senatorët republikanë Thom Tillis dhe Lisa Murkowski.
E pyetur se çfarë mund të bëjnë anëtarët e zgjedhur të Kongresit për ta ndalur Trumpin, Murkowski tha se Kongresi ka rolin e tij në vendimmarrjen mbi shpenzimet në SHBA – një referencë ndaj mundësisë së ligjvënësve për të mos autorizuar fonde për operacione ushtarake.
I dërguari i Trumpit për Grenlandën, Jeff Landry, i tha Fox News të premten se SHBA-ja duhet të flasë me udhëheqësit e Grenlandës, jo me Danimarkën.
“Unë besoj se ka një marrëveshje që duhet dhe do të arrihet, sapo të qartësohet kjo çështje,” tha ai.
“Presidenti është serioz. Mendoj se ai i ka vendosur kufijtë. I ka thënë Danimarkës se çfarë kërkon, dhe tani është çështje që Sekretari Rubio dhe Zëvendëspresidenti JD Vance të bëjnë një marrëveshje.
“Shtetet e Bashkuara kanë qenë gjithmonë një palë mikpritëse. Ne nuk shkojmë për të pushtuar apo për të marrë vendin e askujt. Ne themi: ‘Dëgjoni. Ne përfaqësojmë lirinë. Përfaqësojmë fuqinë ekonomike. Përfaqësojmë mbrojtjen.’”