Ylli kolumbian i muzikës, Shakira, ka bërë të ditur se do të mbajë një koncert të madh më 28 nëntor pranë Piramidave të Gizës në Egjipt, duke u rikthyer në këtë vend ikonë pas gati dy dekadash.
“Jam shumë e lumtur që do të performoj në Egjipt, te Piramidat e Gizës. Ju dua të gjithëve”, ka deklaruar artistja, sipas FemaleFirst.
Koncerti i fundit i Shakirës në këtë lokacion historik ishte mbajtur në vitin 2007, gjatë turneut të saj otëror “Oral Fixation”.
Ndërkohë, këngëtarja kolumbiane po përgatitet edhe për një tjetër paraqitje të rëndësishme. Ajo do të performojë në spektaklin e pushimit të finales së Kupës së Botës në futboll, e cila do të zhvillohet më 19 korrik në stadiumin MetLife në New Jersey.
Shakira ka bërë të ditur se dëshiron që kjo performancë të jetë ndryshe nga ajo e ceremonisë haëse.
“Performova në ceremoninë hapëse, ndërsa tani do të jem në finale. Dua që kjo shfaqje të jetë ndryshe nga ajo e mëparshmja”, është shprehur ajo.
Artistja ka zbuluar gjithashtu se në skenë pritet të shfaqen edhe disa emra të njohur të muzikës ndërkombëtare.
Nga porositja e një kapuçinoje pas mëngjesit deri te hedhja e djathit mbi peshk, shmangni këto gabime të zakonshme të turistëve gjatë pushimit tuaj të ardhshëm në Itali.
Është një mbrëmje e ngrohtë në Romë. Jam duke shijuar një pjatë me pasta alla carbonara, ndërsa miqtë e mi po zgjedhin verën e radhës, kur një fjali në anglisht dëgjohet nëpër restorant si zhurma e një gjilpëre që prek një disk muzikor.
“Një kapuçino, ju lutem”.
Pirunët tanë ndalen në ajër dhe mes nesh përhapet një ndjenjë habie e menjëhershme. Është ora 22:30. A janë seriozë?
Çdo vit, miliona turistë udhëtojnë drejt Italisë, shumë prej tyre të tërhequr nga kuzhina e saj e famshme. Por, edhe pse ushqimi italian gjendet në të gjithë botën, pak vizitorë e kuptojnë plotësisht kulturën e veçantë ushqimore që shoqëron vaktet në këtë vend.
Kuzhina italiane në fakt është mjaft e thjeshtë. Ajo nuk bazohet në shumë erëza dhe pjatat marrin shijen nga përbërësit sezonalë dhe lokalë. Vaktet nuk konsumohen me nxitim dhe konsiderohen një nga kënaqësitë më të mëdha të jetës.
Për këtë arsye, italianët kanë një sërë rregullash të pashkruara që ndihmojnë në ruajtjen e shijeve dhe sigurojnë që çdo vakt të shijohet siç duhet.
A mund të dukemi pak dramatikë për këto rregulla? Ndoshta. Turistët që pa e ditur i thyejnë ato mund të marrin një shikim të habitur ose të pakënaqur. Por ata që i kuptojnë këto zakone fitojnë një dritare drejt kulturës ushqimore italiane – dhe ndoshta edhe një miratim nga vendasit.
Nëse dëshironi të hani si një italian gjatë vizitës suaj të ardhshme, ja shtatë gjëra që nuk duhet t’i bëni kurrë në restorantet italiane.
- Mos porositni kapuçino pas mëngjesit
Mund të keni dëgjuar se italianët nuk pinë kapuçino pas një ore të caktuar të ditës, por duket se ka ende paqartësi se cili është kufiri i saktë. A është ora 10:00? Apo mesdita?
Ja truku: mos kërkoni fare kapuçino në restorant.
Kapuçinoja shijohet në lokalet e kafesë gjatë mëngjesit. Mëngjeset italiane janë të lehta, zakonisht përbëhen nga një briosh ose një ëmbëlsirë, të cilat shkojnë shumë mirë me një kapuçino të butë dhe kremoz.
Por kjo pije me shkumë qumështi konsiderohet shumë e rëndë për t’u konsumuar me vakte më të plota dhe të kripura. Kjo është arsyeja pse italianët habiten kur dikush përpiqet ta porosisë për drekë ose darkë.
Kur italianët pinë kafe pas ushqimit të parë të ditës, zakonisht zgjedhin një espresso ose një macchiato.
2. Mos e ndryshoni rendin e vakteve
Ashtu si një simfoni, vaktet në restorantet italiane zhvillohen në një rend të caktuar:
- antipasto (paragjellë ose hyrje),
- primo (pjata e parë, zakonisht makarona),
- secondo e contorni (pjata kryesore me mish ose peshk dhe perime sezonale si shoqërim),
- dolce (ëmbëlsirë),
- caffè e amaro (kafe dhe pije tretëse).
Ky rend lejon që shijet të ndërtohen gradualisht, nga më të lehtat deri te ato më të pasurat, duke përfunduar me një dozë kafeine ose alkooli që ndihmon tretjen.
Mund të anashkaloni disa etapa të vaktit, por nuk duhet ta ndryshoni rendin e tyre.
Contorni (perimet shoqëruese) shërbehen në pjata të veçanta. Kërkesa “sillini të gjitha njëkohësisht” konsiderohet diçka shumë e pazakontë në Itali.
Në Itali, sallata (insalata mista) nuk shërbehet në fillim të vaktit. Ajo zakonisht vjen si shoqërim për pjatën kryesore me mish dhe përbëhet nga zarzavate të përziera të marinuara me vaj ulliri, kripë dhe lëng limoni.
Në restorantet më të thjeshta, disa gatime si ribollita (supë tradicionale toskane me bukë dhe perime) ose pasta e fagioli (makarona me fasule) mund të konsiderohen si pjata të para.
Makaronat nuk janë garniturë apo shoqërim – ato janë një pjatë më vete.
3. Mos i përzieni detin me malin
“Por pse nuk mund të kem parmixhano mbi ushqimin tim me fruta deti, nëse unë e dua?”
Në Itali, zakonisht mendohet se “mare” (ushqimet e detit) dhe “monti” (djathi dhe mishi) përfaqësojnë tradita të ndryshme të kuzhinës. Ato janë zhvilluar veçmas dhe zakoni për t’i mbajtur këta përbërës të ndarë ka vazhduar ndër vite.
Besohet se shijet e tyre të veçanta mund të konkurrojnë me njëra-tjetrën, prandaj ushqimet e detit rrallë shoqërohen me djathëra të fortë dhe të stazhionuar.
Edhe gjatë një vakti nuk do t’i përzienit këto shije. Për shembull, një insalata di mare (sallatë me fruta deti) mund të pasohet nga spaghetti alle vongole (spageti me molusqe) dhe frittura di calamari (kallamarë të skuqur), por jo nga fettuccine alla bolognese dhe mish derri i pjekur.
Në menutë italiane mund të gjeni edhe gatime që përfshijnë qëllimisht fruta deti dhe djathë, si pasta con cozze e pecorino (makarona me midhje dhe djathë pecorino).
Megjithatë, këto janë receta të pranuara nga tradita. Rregulli i përgjithshëm është që këto dy botë të kuzhinës të mbahen të ndara.
Për këtë arsye, nëse kërkoni parmixhano mbi spaghetti alle vongole, ka shumë gjasa që italianët përreth jush të reagojnë me habi.
4. Mos kërkoni zëvendësime në pjata
Na vjen keq, por në Itali gatimet e restoranteve zakonisht nuk personalizohen sipas dëshirës së klientit.
Përbërës të caktuar tradicionalisht shkojnë së bashku – ose nuk shkojnë (si në rastin e “detit dhe malit”).
Format e shkurtra të makaronave zakonisht shoqërohen me salca më të trasha, të cilat kapen më mirë nga vijat dhe forma e tyre, ndërsa makaronat e gjata ose të mbushura zakonisht shkojnë me salca më të buta dhe kremoze.
Në Itali nuk është zakon të kërkoni që një pjatë të përgatitet me një përbërës tjetër. Kjo shihet si një cenim i karakterit të gatimit dhe i gjykimit profesional të kuzhinierit.
Është krejtësisht në rregull të tregoni për alergjitë ose nevojat tuaja ushqimore, si dhe të pyesni nëse një përbërës që mund t’ju shkaktojë shqetësime në stomak (si qepa, specat, domatet ose hudhra) mund të hiqet nga pjata.
Shumë kuzhinierë do të jenë të gatshëm t’ju përgatisin diçka të veçantë sipas nevojave tuaja.
Ajo që nuk shihet me sy të mirë është riformësimi i një pjate tradicionale sipas dëshirës personale.
- Mos qëndroni vetëm në një rajon
Jashtë Italisë, restorantet shërbejnë atë që quhet “ushqim italian”. Por vetë koncepti i “Italisë” nuk ekzistonte deri në fundin e viteve 1800, kur një mozaik mbretërish dhe shtetesh të pavarura u bashkuan në një vend të vetëm.
Identiteti “italian” ende vazhdon të zhvillohet dhe shumë italianë e identifikojnë veten fillimisht me rajonin nga vijnë dhe më pas me kombin.
Edhe kuzhina italiane është jashtëzakonisht rajonale. Italianët i vlerësojnë gatimet dhe produktet vendase si thesare të çmuara. Për ta, të vizitosh një qytet italian pa provuar ushqimet e famshme lokale do të ishte një mundësi e humbur.
A do ta vizitonit Cornwall-in dhe të mos provonit ushqimin tradicional pasty?
Ushqimet rajonale italiane janë të jashtëzakonshme në shumëllojshmëri dhe zbulimi i tyre është pjesë e kënaqësisë së udhëtimit.
Një udhëzues i shkurtër:
- Shkoni në Napoli për të provuar picën në vendlindjen e saj.
- Më pas udhëtoni drejt jugut për të shijuar limoncello, të përgatitur me limonët e famshëm të Amalfit në Bregun Amalfitan.
- Pesto e ka origjinën nga Genova.
- Për cacio e pepe dhe carbonara, destinacioni është Roma.
- Firence njihet për biftekët e saj të trashë dhe të lëngshëm të stilit fiorentin.
- Ndërsa Venecia është qendra e kulturës së aperitivos, e cila zhvillohet në bacari (bare tradicionale) me cicchetti (ushqime të vogla të ngjashme me tapas) dhe gota me Aperol Spritz.
- Por kjo është vetëm maja e “ajsbergut” të shijshëm të kuzhinës italiane. Çdo fshat dhe qytet ka një gatim të famshëm, një bukë të veçantë ose një frut të çmuar tradicional.
- Para se të porosisni, pyetni se për çfarë njihet zona.
· 6. Mos u ngutni
- Të ngrënit në një restorant në Itali është një ritual shoqëror, jo thjesht një proces për të ngopur stomakun.
- Falë mënyrës së gjerë dhe të qetë të shërbimit të disa pjatave, dreka ose darka mund të zgjasë me orë të tëra. Kjo krijon hapësirë mes pjatave, madje ndonjëherë edhe për një sorbetto al limone (sorbet limoni) për të pastruar shijen.
- Kohët e pritjes mes pjatave mbushen me biseda të gjalla. Italianët qeshin, diskutojnë, zgjedhin edhe pak verë.
- Nëse shkoni për darkë në orarin kur hanë italianët, zakonisht pas orës 21:00, prisni që vakti të përfundojë afër mesnatës.
· 7. Mos e anashkaloni amaron
- Fundi i një vakti italian shënohet me diçka të ëmbël, kafe (espresso ose macchiato, sigurisht) dhe një amaro.
- Fjala amaro do të thotë fjalë për fjalë “i hidhur”. Zakonisht përgatitet me lëvore agrumesh, lëvore arrash ose bimë mjekësore.
- Edhe pse shija e amaros është diçka me të cilën duhet të mësohesh, nuk ka asgjë më të mirë për t’ju kthyer në gjendje normale pas një vakti të bollshëm.
- Amarot ndryshojnë shumë nga një rajon në tjetrin, prandaj pyetni për specialitetin vendas ose, edhe më mirë, nëse kanë ndonjë variant të bërë në shtëpi.
- Pini ngadalë, shijojeni momentin dhe përgatituni për një tjetër aventurë kulinare nesër./BBC