Ish-avokati i Nasim Haradinajt në rastin e tij në Hagë, Toby Codman, ka deklaruar se, bazuar në përvojën e tij me Dhomat e Specializuara dhe në provat e paraqitura në rastin ndaj ish-krerëve të UÇK-së, shpreson që ata të shpallen të pafajshëm.
Në një intervistë ekskluzive të dhënë për gazetarin e Dukagjinit, Ridvan Hamza, Codman deklaroi se dëshiron që Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi të lirohen, duke e lidhur këtë qëndrim me përvojën e tij në procesin ndaj Nasim Haradinajt.
“bazuar në përvojën time me Dhomat e Specializuara dhe me rastin e paraqitur, unë do të shpresoja që, si për të akuzuarit, ashtu edhe për Kosovën, ata të shpallen të pafajshëm dhe të lirohen bazuar në provat që janë paraqitur”, u shpreh Codman.
Më poshtë e gjeni intervistën e plotë:
Dukagjini: Cadman, faleminderit që jeni me ne sonte. Fillimisht, do të doja t’ju pyesja se sa i rëndësishëm është aktgjykimi që pritet të shpallet nesër në rastin kundër Hashim Thaçit dhe të tjerëve të akuzuar në këtë rast?
Codman: Faleminderit. Pra, është qartazi një rast i rëndësishëm. Do të thosha se ndoshta është rasti më i rëndësishëm me të cilin Dhomat e Specializuara janë marrë deri më tani dhe një nga rastet më të rëndësishme që është trajtuar në rajon, sigurisht që nga përfundimi i punës së Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë. Natyrisht, bëhet fjalë për zyrtarë shumë të lartë, përfshirë një ish-president që është në gjykim. Dhe, sigurisht, siç kemi dëgjuar, një pjesë e madhe e retorikës që po dëgjohet është se ky është një vendim që është thelbësor për të ardhmen e Kosovës dhe statusin e Kosovës. Për këtë arsye, do të thosha se është një rast jashtëzakonisht i rëndësishëm. Fatkeqësisht, është një rast që ka marrë më shumë se gjashtë vjet për të arritur deri te aktgjykimi i shkallës së parë. Dhe e kuptoj se ka një ndjeshmëri të madhe rreth këtij aktgjykimi dhe, për këtë arsye, ai është jashtëzakonisht i rëndësishëm.
Dukagjini: Dhe pas gjithë këtyre viteve të procedurave, bazuar në atë që keni parë personalisht, çfarë prisni nga aktgjykimi? A e shihni më të mundshme një dënim apo një aktgjykim lirues për të akuzuarit në këtë rast?
Codman: Pra, së pari, do të thosha se nuk do të ishte e përshtatshme për mua të spekuloja se çfarë mund të ndodhë apo të mos ndodhë nesër. Sigurisht, do të shpresoja që trupi gjykues ta ketë shqyrtuar në mënyrë të drejtë provat, dhe veçanërisht provat e paraqitura nga mbrojtja, prova shumë të forta dhe shumë bindëse të paraqitura nga mbrojtja, dhe të vendosë në përputhje me to. Mendoj se kushdo që shpreh një opinion apo pretendon se e di se cili do të jetë vendimi nesër, nuk është duke qenë i sinqertë dhe as i drejtë. Por, sigurisht, bazuar në përvojën time me Dhomat e Specializuara dhe me rastin e paraqitur, unë do të shpresoja që, si për të akuzuarit, ashtu edhe për Kosovën, ata të shpallen të pafajshëm dhe të lirohen bazuar në provat që janë paraqitur.
Dukagjini: Dhe nga këndvështrimi ligjor, sa e fortë ishte çështja e mbrojtjes së ish-krerëve të UÇK-së në këtë fazë?
Codman: Pra, natyrisht, një pjesë e madhe e gjykimit është zhvilluar në seanca të mbyllura. Prandaj, si vëzhgues nga jashtë, nuk kemi qenë në gjendje të shohim gjithçka që është paraqitur. Por ajo që duhet të kemi parasysh është se ekipet e mbrojtjes kanë ekipe ligjore shumë kompetente dhe avokatë me përvojë të madhe, të cilët kanë trajtuar këto raste edhe në gjykata të tjera. Dhe provat e paraqitura në emër të mbrojtjes nga një numër dëshmitarësh ndërkombëtarë, nga ajo që kam pasur mundësi të vëzhgoj gjatë dëshmive të tyre, ishin bindëse. Bindëse në kuptimin se, kur përpiqesh të vërtetosh ekzistencën e një ndërmarrjeje të përbashkët kriminale dhe të përcaktosh përgjegjësinë e të akuzuarve, bazuar në ato prova të mbrojtjes, do të ishte shumë e vështirë të arrihej në përfundimin se çështja e prokurorisë është provuar.
Dukagjini: Sipas jush, çfarë mund të thoni për prokurorinë? A ka arritur ta provojë çështjen e saj në masën e nevojshme që gjykata t’i shpallë të akuzuarit fajtorë?
Codman: Epo, natyrisht, në çdo rast të tillë bëhet fjalë për një vlerësim të kujdesshëm dhe duhet të shpresojmë që gjyqtarët t’i vlerësojnë provat në mënyrë të pavarur dhe të paanshme. Përsëri, duke iu kthyer mbrojtjes, ajo që duhet të kemi gjithmonë parasysh në një rast të tillë është se mbrojtja nuk duhet të provojë asgjë. Është prokuroria ajo që duhet ta provojë çështjen e saj përtej çdo dyshimi të arsyeshëm, dhe ky është një prag shumë i lartë për t’u përmbushur në çdo rast penal, veçanërisht në një rast të tillë. Dhe për këtë arsye, barra mbi prokurorinë është shumë, shumë e lartë. Mund të shpresojmë vetëm që gjyqtarët t’i shqyrtojnë me kujdes ato prova dhe, siç thashë, me mendje të pavarur dhe të paanshme, dhe të marrin vendimin e tyre në përputhje me to.
Dukagjini: Z. Cadman, a shihni mundësi për një rezultat të përzier, që do të thotë se disa nga të akuzuarit të shpallen të pafajshëm dhe disa të tjerë të dënohen?
Codman: Kjo është gjithmonë një mundësi në çdo gjykim ku ka shumë të akuzuar. Prokuroria duhet ta provojë çështjen e saj kundër secilit të akuzuar individualisht. Prandaj, gjithmonë ekziston mundësia që disa të dënohen, disa të shpallen të pafajshëm, të gjithë të shpallen të pafajshëm ose të gjithë të dënohen. Por, sigurisht, gjithmonë ekziston mundësia që disa të shpallen të pafajshëm nëse provat konsiderohen më të forta kundër disa prej tyre dhe më pak të forta kundër të akuzuarve të tjerë. Pra, natyrisht, ekziston kjo mundësi.
Dukagjini: Në aspektin procedual, nëse ka dënime, çfarë ndodh menjëherë pas shpalljes së aktgjykimit, veçanërisht sa u përket hapave ligjorë në Hagë?
Codman: Pra, së pari, do të bëhet një shqyrtim i kujdesshëm i vetë aktgjykimit dhe, sigurisht, ekipet e mbrojtjes, në rast të një dënimi, do ta shqyrtojnë me kujdes atë që pothuajse me siguri do të jetë një aktgjykim prej shumë qindra faqesh, dhe ky do të jetë një proces shumë i kujdesshëm dhe i gjatë. Pastaj, natyrisht, ata kanë të drejtë të apelojnë në dy shkallë, para Gjykatës së Apelit dhe para Gjykatës Supreme, si dhe para Gjykatës Kushtetuese. Prandaj, sigurisht, duhet të presim dhe përsëri duhet të theksojmë se ky nuk është një vendim përfundimtar që po shpallet nesër. Ky është një vendim i shkallës së parë.Ai mund të përmbyset në apel, në shkallën e parë ose të dytë, por sigurisht që ekipet ligjore do të përqendrohen në ankesat e tyre.
Dukagjini: Z. Cadman, fillimisht përmendët rëndësinë e këtij rasti, por a mund të ketë ky aktgjykim pasoja të drejtpërdrejta për marrëdhëniet ndërkombëtare të Kosovës?
Codman: Mendoj se një nga gjërat që duhet të kemi parasysh në një rast të tillë është se emocionet janë shumë të forta nga të gjitha palët. Dhe sigurisht, nëse ka dënime, kjo do të jetë shumë dëmtuese për popullin e Kosovës, por edhe për veteranët e luftës dhe për UÇK-në në përgjithësi. Prandaj, ajo që duhet të sigurojmë është që çdo protestë ndaj aktgjykimit, dhe natyrisht qytetarët në Kosovë janë plotësisht të lirë të protestojnë, të mbetet paqësore. Dhe duhet të shpresojmë që tensionet të mos nxiten apo përshkallëzohen nga Serbia. Ne tashmë kemi parë deklarata të bëra nga presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, në të cilat ai po përpiqet të parashikojë rezultatin e këtij rasti dhe pretendon se ka informacione të brendshme, gjë që është thellësisht shqetësuese dhe përbën një përpjekje për ta tensionuar situatën. Natyrisht, ajo që është e rëndësishme është që qytetarët e Kosovës të jenë të sigurt, që Kosova të ruajë integritetin e institucioneve të saj dhe që të mos bëhet asgjë që në çfarëdo mënyre të vërë në dyshim pavarësinë e Kosovës dhe funksionimin e saj si shtet demokratik. Prandaj, mendoj se kjo është diçka për të cilën duhet të mendojmë shumë, shumë me kujdes. Dhe, natyrisht, kur them se ky është një rast i rëndësishëm, një nga aspektet e rëndësishme të këtij rasti është pretendimi i prokurorisë se UÇK-ja ishte pjesë e një ndërmarrjeje të përbashkët kriminale, gjë që, natyrisht, çdo përpjekje për ta paraqitur UÇK-në apo përpjekjen e Kosovës për pavarësi në një dritë negative duhet të kundërshtohet.
Dukagjini: Z. Cadman, përmendët deklaratat e presidentit të Serbisë, Vuçiq. Ju thatë se ato janë deklarata shqetësuese dhe me një qëllim të veçantë. A ekziston ndonjë procedurë që krerët e shteteve të ndryshme në raste të caktuara të marrin informacione paraprake për aktgjykimin e mundshëm? A është kjo një procedurë, bazuar në përvojën tuaj?
Codman: Pra, çdo diskutim me shtetet e huaja do të ndikonte drejtpërdrejt në pavarësinë dhe paanshmërinë e gjykatës. Dhe nëse janë zhvilluar diskutime me shtete të huaja, atëherë kjo nuk lejohet në asnjë rrethanë. Ne kemi pasur raste në të kaluarën, kur ka pasur raportime se anëtarë të gjykatës dhe anëtarë të prokurorisë janë takuar me diplomatë për t’i informuar ata. Dhe, natyrisht, ne protestuam kundër kësaj në rastin Haradinaj, sepse kjo nuk është diçka që lejohet në asnjë gjykatë, ku konstatimet e gjyqtarëve ndikohen në çfarëdo mënyre ose ku shteteve të huaja dhe diplomatëve u jepet paraprakisht informacion për rezultatin e një rasti. Ajo që është më shqetësuese në deklaratat e Aleksandar Vuçiqit, nëse ato janë të vërteta, është se kjo do të kërkonte një hetim të plotë për të përcaktuar nëse ai e ka pasur atë informacion dhe se si e ka marrë atë informacion. Komenti i parë që ai bëri ishte se kishte marrë informacione nga inteligjenca e gjykatës se cili do të ishte rezultati. Nëse kjo është e vërtetë, do të ishte thellësisht shqetësuese. Dhe sigurisht, ne argumentuam veçanërisht në rastin Haradinaj se ndikimi i Serbisë mbi hetimet ishte thellësisht problematik. Pika e dytë që ai përmend, pas takimeve në Paris, është se ishte informuar nga diplomatë të huaj për rezultatin dhe tani ai thotë se të akuzuarit do të dënohen. Do të ishte e paprecedentë që diçka e tillë të kishte ndodhur. Dhe nëse ka ndodhur, atëherë duhet të ketë një hetim të plotë për këtë. Një nga gjërat që vërtet duhet ta theksoj është se, disa muaj më parë, kemi pasur një raport nga Komiteti për të Drejtat e Njeriut i Odës së Avokatëve të Anglisë dhe Uellsit, i cili kishte komentuar për shumë prej këtyre çështjeve, por këto çështje thjesht janë anashkaluar. Kjo ndikon në drejtësinë e procedurave, ndikon në legjitimitetin e procedurave dhe ndikon në mënyrën se si populli i Kosovës e sheh këtë gjykatë. Prandaj, të gjitha këto çështje nuk mund të anashkalohen thjesht. Ato duhet të hetohen dhe të shqyrtohen siç duhet. Dhe nëse trupi gjykues nuk i adreson këto çështje, nëse nuk e adreson drejtësinë dhe transparencën e procedurave, atëherë, natyrisht, kjo është një çështje që ekipet e mbrojtjes do të duhet ta ngrenë në apel, në rast se të akuzuarit dënohen.
Dukagjini: Z. Cadman, do të doja t’ju falënderoja për kohën tuaj dhe për pjesëmarrjen në emisionin tonë. Faleminderit.