Irani është në pritje të një përgjigjeje zyrtare nga Shtetet e Bashkuara lidhur me propozimin për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe përfundimin e luftimeve në Lindjen e Mesme, ndërsa presidenti amerikan Donald Trump raportohet se e ka refuzuar këtë marrëveshje.
Irani e paraqiti nismën diplomatike gjatë Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork, duke bërë të ditur se propozimi i ishte përcjellë palës amerikane përmes ndërmjetësve nga Katari.
Sipas propozimit iranian, Ngushtica strategjike e Hormuzit mund të rihapej dhe armiqësitë në rajon mund të përfundonin brenda shtatë ditësh.
Megjithatë, sipas Wall Street Journal, Trump është skeptik ndaj propozimit dhe u ka thënë bashkëpunëtorëve të tij se një fushatë e re bombardimesh kundër Iranit mund të jetë e mundshme pas zgjedhjeve afatmesme në SHBA, në nëntor. Gazeta i referohet zyrtarëve amerikanë, të cilët kanë folur në kushte anonimiteti.
Më herët, një zyrtar amerikan kishte deklaruar se bisedimet me Iranin, përmes ndërmjetësve, ishin “pozitive dhe konstruktive”.
Irani ka propozuar rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe rifillimin e negociatave për programin e tij bërthamor brenda shtatë ditësh, nëse SHBA-ja heq bllokadën detare ndaj porteve iraniane, lehtëson sanksionet ndaj shitjeve të naftës iraniane dhe respekton një armëpushim që do të përfshinte edhe Libanin.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, e detajoi propozimin të premten para gazetarëve pranë Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
Ai tha se afati prej shtatë ditësh do të fillonte në momentin kur SHBA-ja ta pranonte planin.
“Afati shtatëditor do të fillojë sapo Shtetet e Bashkuara ta pranojnë këtë plan”, tha Araghchi.
Sipas tij, hapat fillestarë do të kërkonin rreth katër deri në pesë ditë për t’u përfunduar, ndërsa Ngushtica e Hormuzit do të hapej në ditën e gjashtë.
“Në ditën e shtatë do të fillonin bisedimet me SHBA-në për marrëveshjen përfundimtare dhe çështjet për të cilat do të arrihet pajtim i ndërsjellë”, tha ai, duke iu referuar programit bërthamor të Iranit.
Araghchi tha se Teherani është i gatshëm për një marrëveshje nëse pala amerikane është serioze për arritjen e saj.
“Nëse ka seriozitet nga pala amerikane për të arritur një marrëveshje dhe për të rihapur Ngushticën e Hormuzit, gjithçka është tashmë e përgatitur”, deklaroi ai.
Në kuadër të përpjekjeve diplomatike, zyrtarët iranianë kanë zhvilluar gjithashtu kontakte me Arabinë Saudite, rivalin rajonal të Teheranit, për çështjen e Ngushticës së Hormuzit.
Konflikti, i cili ka hyrë në muajin e shtatë, ka penguar qarkullimin e naftës përmes një prej rrugëve detare më të rëndësishme në botë dhe ka ndikuar në ekonominë globale.
Presidenti iranian, Masoud Pezeshkian, në një intervistë për programin amerikan Face the Nation të CBS-së, tha se Teherani është i gatshëm të zhvillojë bisedime për programin e tij bërthamor dhe çështje të tjera, por nuk do të pranonte “ngacmim apo detyrim”.
“Irani nuk po kërkon luftë, por do të mbrohet ndaj presionit, kërcënimeve dhe sulmeve”, tha Pezeshkian.
Ai shtoi se Irani tashmë ka rënë dakord se “nuk duhet të zhvillojë armë bërthamore”.
Përpjekjet e mëparshme diplomatike nuk kanë arritur t’i japin fund luftës, e cila nisi më 28 shkurt me sulme amerikane dhe izraelite.
Që nga fillimi i konfliktit, luftimet kanë kaluar nëpër periudha armëpushimi dhe rifillimi të sulmeve, duke shkaktuar mijëra viktima, dëmtuar kapacitetet konvencionale të Iranit dhe rënduar më tej ekonominë e tij.
Trump ka deklaruar më herët se nuk është me nxitim për të arritur një marrëveshje me Iranin, edhe pse çmimet e larta të naftës kanë ndikuar në rritjen e inflacionit.
Në anën tjetër, mbetet e paqartë nëse qarqet konservatore iraniane, të cilat kanë ndikim të madh mbi strukturat e sigurisë, do të pranonin kompromiset e propozuara nga figura më të moderuara, si presidenti Pezeshkian.
Përpjekjet diplomatike gjatë Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së kanë nxjerrë në pah rëndësinë globale të konfliktit, i cili ka ndërprerë rrjedhën e naftës përmes Ngushticës së Hormuzit dhe ka përfshirë në mënyrë të drejtpërdrejtë ose të tërthortë fuqi rajonale dhe botërore.
Të shtunën herët, koalicioni i udhëhequr nga Arabia Saudite në Jemen njoftoi se kishte interceptuar dy dronë të lëshuar nga rebelët Houthi, të mbështetur nga Irani, në drejtim të kryeqytetit saudit, Riad.
Ndërkohë, milicitë e lidhura me Iranin në Irak janë fajësuar për një sulm ndaj një tubacioni nafte në Arabinë Saudite, i cili përkohësisht uli sasinë e naftës saudite në treg.
Në të njëjtën kohë, Hezbollahu i mbështetur nga Irani është përfshirë në përleshje me forcat izraelite në Liban.