Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, i ka quajtur protestuesit kundër qeverisë “shkaktarë trazirash”, duke thënë se ata po përpiqen “t’i bëjnë qejfin presidentit të SHBA-së”.
Irani i ka dërguar gjithashtu një letër Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, ku fajëson Shtetet e Bashkuara për shndërrimin e protestave në atë që Teherani e cilëson si “akte të dhunshme subversive dhe vandalizëm të përhapur”.
Nga ana e tij, Donald Trump ka deklaruar se Irani është “në telashe të mëdha”, shkruan BBC, transmeton Dukagjini.
Protestat, që kanë hyrë në ditën e 13-të, nisën për shkak të krizës ekonomike dhe janë shndërruar në më të mëdhatë e viteve të fundit. Ato kanë çuar në thirrje për fundin e Republikës Islamike, ndërsa disa protestues kanë kërkuar edhe rikthimin e monarkisë.
Sipas grupeve të të drejtave të njeriut, të paktën 48 protestues dhe 14 pjesëtarë të forcave të sigurisë janë vrarë. Ndërkohë, në vend është vendosur një bllokadë e plotë e internetit.
“Do t’i godasim shumë fort aty ku dhemb”, tha Trump të premten nga Shtëpia e Bardhë, duke shtuar se administrata e tij po e ndjek nga afër situatën në Iran dhe se çdo përfshirje e SHBA-së nuk do të thotë “trupa në terren”.
“Më duket se njerëzit po marrin nën kontroll disa qytete që askush nuk e mendonte të mundshme vetëm disa javë më parë”, tha ai.
Deklaratat e Trump pasojnë paralajmërimet e tij të një dite më parë, kur u zotua se do ta “godiste shumë fort” qeverinë iraniane nëse ajo “nis të vrasë njerëz”.
Khamenei mbeti sfidues në një fjalim televiziv të premten.
“Le ta dijë kushdo që Republika Islamike erdhi në pushtet me gjakun e disa qindra mijëra njerëzve të ndershëm dhe nuk do të tërhiqet përballë atyre që e mohojnë këtë”, tha 86-vjeçari.
Më vonë, në një fjalim para mbështetësve të tij të transmetuar nga televizioni shtetëror, Khamenei theksoi se Irani “nuk do të hezitojë të veprojë kundër elementeve shkatërruese”.
Ambasadori i Iranit në OKB akuzoi SHBA-në për “ndërhyrje në punët e brendshme të Iranit përmes kërcënimeve, nxitjes dhe inkurajimit të qëllimshëm të paqëndrueshmërisë dhe dhunës”, në një letër drejtuar Këshillit të Sigurimit.
Që nga nisja e protestave më 28 dhjetor, përveç 48 protestuesve të vrarë, më shumë se 2,277 persona janë arrestuar, sipas Agjencisë së Lajmeve për Aktivistët e të Drejtave të Njeriut (HRANA), me seli në SHBA.
Organizata Iran Human Rights, me seli në Norvegji, ka raportuar se të paktën 51 protestues, përfshirë nëntë fëmijë, janë vrarë. BBC Persian ka folur me familjet e 22 prej tyre dhe ka konfirmuar identitetin e tyre. BBC dhe shumica e mediave ndërkombëtare nuk lejohen të raportojnë brenda Iranit.
Në një deklaratë të përbashkët, liderët e Mbretërisë së Bashkuar, Gjermanisë dhe Francës thanë se janë “thellësisht të shqetësuar nga raportimet për dhunë nga forcat iraniane të sigurisë dhe dënojnë fuqishëm vrasjen e protestuesve”.
“Autoritetet iraniane kanë përgjegjësinë të mbrojnë popullsinë e tyre dhe duhet të lejojnë lirinë e shprehjes dhe tubimin paqësor pa frikë nga ndëshkimi”, deklaruan presidenti francez Emmanuel Macron, kryeministri britanik Sir Keir Starmer dhe kancelari gjerman Friedrich Merz.
Zëdhënësi i OKB-së, Stéphane Dujarric, tha se Kombet e Bashkuara janë shumë të tronditura nga humbjet e jetëve. “Njerëzit kudo në botë kanë të drejtë të protestojnë paqësisht, dhe qeveritë kanë përgjegjësinë ta mbrojnë këtë të drejtë”, u shpreh ai.
Ndërkohë, autoritetet iraniane të sigurisë dhe drejtësisë kanë lëshuar paralajmërime të koordinuara, duke ashpërsuar gjuhën dhe duke përsëritur mesazhin e mëparshëm për “mungesë tolerance” nga Këshilli Suprem i Sigurisë Kombëtare.
Këshilli i Sigurisë Kombëtare i Iranit deklaroi se do të ndërmerren “masa ligjore vendimtare dhe të nevojshme” kundër protestuesve, të cilët i përshkroi si “vandalë të armatosur” dhe “prishës të rendit dhe sigurisë”. Garda Revolucionare Islamike paralajmëroi se nuk do të tolerojë “akte terroriste” dhe se do të vazhdojë operacionet “deri në dështimin e plotë të planit të armikut”.
Reza Pahlavi, djali i shahut të fundit të Iranit të rrëzuar në revolucionin islamik të vitit 1979, i bëri thirrje Trumpit të premten që “të jetë i gatshëm të ndërhyjë për të ndihmuar popullin e Iranit”. Pahlavi, i cili jeton pranë Uashingtonit, kishte ftuar protestuesit të dalin në rrugë të enjten dhe të premten.
Bllokimi i internetit ka bërë që bankomatet të mos funksionojnë dhe pagesat në dyqane të jenë të pamundura aty ku përdoren kartat bankare.
Mahsa Alimardani, e cila punon për organizatën e të drejtave të njeriut “Witness”, i tha BBC-së në Londër se nuk ka pasur kontakt me familjen e saj që nga mbrëmja e së enjtes.
“Është shumë ankth-ndjellëse të mos kesh informacion, të mos dish nëse të afërmit e tu kanë marrë pjesë në protesta apo nëse janë mirë”, tha ajo.
Protestat nisën gati dy javë më parë me tregtarë në Teheran të zemëruar për rënien e monedhës, për t’u përhapur më pas te studentët dhe demonstratat në rrugë.
Protestat e fundit të mëdha në Iran ndodhën në vitin 2022, pas vdekjes në paraburgim të Mahsa Amini, një e re kurde e ndaluar nga policia e moralit për shkak të mbajtjes “jo të rregullt” të hixhabit. Sipas organizatave të të drejtave të njeriut, më shumë se 550 persona u vranë dhe rreth 20,000 u arrestuan gjatë atyre protestave.