Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka deklaruar se Irani ka pranuar të negociojë aspekte të programit të tij bërthamor që deri një muaj më parë kishte refuzuar t’i diskutonte, edhe pse Teherani ka njoftuar se po pezullon bisedimet e paqes dhe po shkon drejt mbylljes së plotë të ngushticës së Hormuzit.
Duke folur para Komitetit për Marrëdhënie me Jashtë të Senatit Amerikan për herë të parë që nga nisja e luftës së administratës Trump kundër Iranit – e paraqitur si një konflikt i shkurtër disa-javor në shkurt – Rubio përsëriti pretendimet e administratës Trump se një marrëveshje është e mundshme, shkruan The Guardian, transmeton Dukagjini.
Rubio u paraqit në Kapitol të martën, një ditë pasi agjencia iraniane e lajmeve Tasnim raportoi se Teherani do të ndalonte shkëmbimin e mesazheve me Uashingtonin përmes ndërmjetësve, duke përmendur operacionet ushtarake të Izraelit në Liban si shkelje të armëpushimit.
“Ekziston mundësia para nesh, e cila mund të ndodhë sot, nesër ose javën e ardhshme, që për herë të parë, të paktën në kujtesën time, ata kanë pranuar të negociojnë aspekte të programit të tyre bërthamor që vetëm një muaj më parë thoshin se nuk do t’i diskutonin”, u tha Rubio senatorëve.
Rubio gjithashtu pretendoi se Mojtaba Khamenei – i cili pas vdekjes së liderit suprem Ali Khamenei në sulmet fillestare SHBA-Izrael më 28 shkurt ka marrë drejtimin dhe nuk është parë publikisht që nga marrja e detyrës – është ende gjallë dhe më i përfshirë në regjimin iranian.
“Ka indikacione se ai po përfshihet gjithnjë e më shumë në një nivel të caktuar”, tha Rubio.
Sa i përket situatës ushtarake, Rubio tha se programi raketor i Iranit është “dëmtuar ndjeshëm”, kapaciteti i lëshimit është reduktuar dhe aftësitë për prodhimin e dronëve janë “dobësuar”.
“Nuk ka më marinë iraniane”, tha ai. “Ajo ndodhet në fund të oqeanit dhe së shpejti do të shndërrohet në vende ideale për peshkim, pasi do të bëhen shkëmbinj nënujorë.”
Megjithatë, Rubio pranoi se regjimi ende ka “shumë dronë”, duke shtuar se “këto janë të lehta për t’u prodhuar dhe janë një problem i përhapur në mbarë botën”.
Pretendime të tilla për shkatërrimin e kapaciteteve ushtarake iraniane janë vënë në dyshim.
“New York Times” raportoi në maj se Irani ka ruajtur rreth 70% të rezervave të tij të raketave para luftës, ndonëse analistët theksuan se dëmi më i madh mund të jetë në aftësinë e tij për t’i zëvendësuar ato.
Rubio prezantoi gjithashtu një kornizë me dy faza, duke dhënë më shumë detaje sesa administrata kishte bërë më parë publikisht.
Rihapja e Ngushticës së Hormuzit – me Iranin që të ndalojë vendosjen e minave, të lehtësojë qarkullimin dhe të mos sulmojë anijet – do të ishte parakusht për çdo negociatë të mëtejshme.
“Ky është kushti që hap derën për fazën e dytë”, tha ai.
Faza e dytë do të kërkonte nga Irani të heqë dorë nga rezervat e uraniumit të pasuruar dhe të negociojë “kufizime të rënda dhe afatgjata, ose anulim të plotë të aktivitetit të pasurimit”.
Në një shkëmbim me senatorin demokrat Chris Murphy, Rubio përjashtoi dhënien e lehtësimeve të sanksioneve vetëm për rihapjen e ngushticës strategjike.
“Çdo lehtësim sanksionesh është i kushtëzuar”, tha ai, duke shtuar se kjo lidhet me programin bërthamor të Iranit.
Rubio tha gjithashtu se bllokada ka kushtuar Iranit “qindra miliona dollarë në ditë” të ardhura të humbura nga nafta.